Lekka, wytrzymała, kompaktowa - Tubolito i rewolucja dętek rowerowych

U Ákosa Kertésza i Christiana Lembachera – dwóch pasjonatów kolarstwa górskiego, a zarazem ekspertów w dziedzinie materiałów high-tech z branży smartfonów – wszystko zaczęło się od chwili na poboczu drogi, kiedy po raz kolejny musieli wymienić klasyczną dętkę butylową. Gdy rower cierpliwie stał do góry nogami, nasunęło się oczywiste pytanie: "Jak to możliwe, że świat rowerowy od dawna świętuje elektroniczne przerzutki, hydrauliczne hamulce tarczowe i ultralekkie ramy z włókna węglowego – a w przypadku zwykłej gumowej dętki zatrzymał się w miejscu?"

Obaj Wiedeńczycy wiedzieli ze swojego zawodowego życia, co jest możliwe, gdy badania materiałowe i inżynierska precyzja idą w parze. Dla renomowanych producentów smartfonów, takich jak Apple i Nokia, opracowali ultracienkie membrany do głośników – elementy, które muszą być ekstremalnie lekkie, elastyczne i jednocześnie stabilne. Dlaczego więc nie zastosować tego również w branży rowerowej?

To, co nastąpiło, nie było pochopnym działaniem, lecz efektem wieloletnich prac rozwojowych. Z perspektywą inżyniera mechaniki i wiedzą chemika Kertész i Lembacher podjęli się zadania znalezienia materiału, który przewyższy tradycyjną dętkę rowerową: lżejszego, bardziej kompaktowego i wytrzymalszego.

Wynik nazywa się Tubolito. I choć nie wynaleźli materiału termoplastycznego poliuretanu (TPU), to byli pierwszymi, którzy nadali mu w segmencie rowerowym nowy poziom znaczenia i widoczności.

Historia dętek TPU

Zanim zagłębimy się w historię Tubolito i profil firmy, warto rzucić okiem na sam materiał.
Wielu ludzi kojarzy TPU przede wszystkim z kolarzami szosowymi, fanami niskiej wagi lub znawcami. Jednak w zależności od mieszanki i wymiarów, TPU oferuje niezaprzeczalne korzyści nie tylko wspomnianej wyżej grupie nastawionej na osiągi, ale także dojeżdżającym do pracy, turystom rowerowym, a nawet pilotom BMX - szczególnie gdy mowa o kompaktowości, odporności na przebicia czy po prostu łatwym i bezproblemowym montażu dętki.

TPU oznacza termoplastyczny poliuretan - materiał znajdujący się gdzieś pomiędzy gumą a zaawansowanym tworzywem sztucznym. Elastyczny, odporny na rozdarcia, formowalny, przy tym niezwykle lekki i zaskakująco wytrzymały. W przemyśle od dawna jest standardem, gdy klasyczne materiały osiągają swoje granice - dlatego logiczne było, że prędzej czy później zostanie zaadaptowany również do produkcji dętek rowerowych. 

► Waga: Dętki TPU to prawdziwi minimaliści. Klasyczna dętka butylowa waży zazwyczaj od 100 do 120 gramów, natomiast Tubolito – w zależności od modelu – nawet poniżej 23 gramów (np. S-Tubo Road). Dla miłośników niskiej wagi to więc idealny materiał.

► Kompaktowość: Dętki TPU można składać w niezwykle kompaktowy sposób – idealne do torby podsiodłowej, kieszeni koszulki lub każdej, nawet najmniejszej torby ramowej.

► Szczelność: Porównywalna z grubszym butylem. Nie trzeba ciągle dopompowywać – w przeciwieństwie do lateksu lub systemów TLR.

► Opór toczenia: Testy pokazują, że dętki TPU często generują zauważalnie mniejszy opór toczenia niż butyl. Nie osiągają poziomu lateksu, ale są bardzo blisko – przy znacznie lepszej praktyczności w codziennym użytkowaniu.

► Odporność na przebicia: Wysoka odporność na rozdarcia i wytrzymały charakter TPU sprawiają, że materiał ten jest bardziej odporny na przebicia i przecięcia.

► Zrównoważony rozwój: Wiele dętek TPU (np. marki Tubolito lub Schwalbe) jest w pełni recyklingowalnych – ekologiczny atut, który można z dumą podkreślać.

► Montaż: Dętki TPU są bardziej wrażliwe podczas montażu niż zwykłe dętki butylowe. Kto nieostrożnie posługuje się łyżkami do opon, ryzykuje drobne pęknięcia – a co za tym idzie, późniejsze nieszczelności.

► Naprawa przebicia: W przeciwieństwie do butylu, naprawa dętek TPU w terenie jest co prawda możliwa, ale nie zawsze niezawodna. Wielu użytkowników woli więc zabrać zapasową dętkę i naprawić uszkodzoną w spokoju w domu.

► Wrażenia z jazdy: Niektórzy rowerzyści zgłaszają nieco „twardsze” wrażenia z jazdy. Dętki TPU tłumią mniej niż lateksowe i wydają się sztywniejsze niż butylowe. Odczuwalne? Może. Psychologiczne? Zdecydowanie.

► Cena: TPU to nie okazja cenowa. Podczas gdy dętka butylowa kosztuje od 6 do 10 euro, modele TPU często mieszczą się w przedziale 20–40 euro. Dla oszczędnych więc raczej mało interesujące.

Firma Tubolito GmbH została założona w 2016 roku przez dwóch Wiedeńczyków, Ákosa Kertésza i Christiana Lembachera. Dzięki swojej wiedzy z zakresu inżynierii mechanicznej i nauki o materiałach opracowali innowacyjne dętki rowerowe z termoplastycznego poliuretanu (TPU), które wyróżniają się niską wagą i wysoką wytrzymałością.

Jako klasyczny startup młodych przedsiębiorców rozpoczęli działalność w małym biurze w trzeciej dzielnicy Wiednia, gdzie pracowali nad pierwszymi prototypami, które początkowo testowali na własną rękę. Krok po kroku dętki były prezentowane w wybranych wiedeńskich sklepach rowerowych i rozdawane intensywnym użytkownikom z różnych klubów rowerowych. Testowano je, niszczono, analizowano i ulepszano. Stopniowo coraz więcej sklepów zwracało na nie uwagę, a coraz więcej konsumentów używało charakterystycznych pomarańczowych dętek.

Od jesieni 2020 roku główna siedziba firmy znajduje się przy ulicy Pottendorfer w 12. dzielnicy Wiednia. To tutaj odbywają się badania, rozwój, działania marketingowe i zarządzanie firmą. Obecnie Tubolito zatrudnia 16 pracowników.

Produkcja dętek TPU odbywa się w węgierskim Sopronie, niedaleko granicy z Austrią. Lokalizacja ta umożliwia efektywną produkcję i logistykę na terenie Europy.

Bikeboard: Jak udało się Wam wejść na rynek specjalistycznych sklepów rowerowych w kraju i za granicą oraz do dużych sklepów internetowych? Czy była to trudna walka – czy może rynek na Was czekał?

Tubolito: To było niemal szczęśliwe zrządzenie losu: Podczas jednej z naszych podróży nawiązaliśmy kontakt z zespołem Mountainbiker.at, który używał naszych dętek podczas maratonów rowerowych – i uznał je za dobre. Decydujący impuls dał w końcu Martin Rösner, który powiedział: „To byłoby coś dla Pancho.” (Przyp. red.: Chodzi o Johann Pöllmanna, pseudonim „Pancho”, dyrektora zarządzającego Bike+Sports GmbH – doświadczonego hurtownika i specjalistę od kół.)

Pancho w tym czasie już sprzedawał dętki TPU innego producenta, jednak nie był w pełni zadowolony z ich niezawodności. Reagował więc początkowo z rezerwą – aż do momentu, gdy jego zawodnicy przetestowali nasze produkty osobiście w Bad Goisern. Wynik: Tubolito trafiło do asortymentu, a sprawy nabrały tempa. Od 2016 roku Bike+Sports jest naszym wyłącznym partnerem w austriackim handlu specjalistycznym.

Wkrótce potem pojawił się partner dystrybucyjny dla Niemiec, a także duże sklepy internetowe, takie jak Bike24, Bike-Components i R2-Bike, szybko dołączyły do współpracy. Nasz pierwszy występ na targach Eurobike w 2017 roku ostatecznie napędził rozwój – dziś dętki Tubolito są dostępne na całym świecie.

Bikeboard: Oferujecie bezpłatną wymianę uszkodzonych dętek X-Tubo w ciągu roku. Jak długo zamierzacie utrzymywać tę usługę – zwłaszcza jeśli liczba sprzedawanych produktów będzie nadal rosła?

Tubolito: Zwroty modeli X-Tubo – czyli naszych wyjątkowo wytrzymałych wariantów dla rowerów E-MTB, gravelowych i trekkingowych – są wyjątkowo niskie. Innymi słowy: produkty spełniają swoje obietnice. Dlatego obecnie nie widzimy powodu, aby rezygnować z tej usługi wymiany.

Chociaż administracyjny nakład pracy nie jest bez znaczenia, to jednak znaczna część procesu została już zautomatyzowana i odbywa się wyłącznie poprzez wcześniejszą rejestrację produktu. Dzięki temu nakład pracy pozostaje przewidywalny – niezależnie od liczby sprzedanych dętek.

Bikeboard: Czy wiele nowych marek i producentów TPU z Europy i Azji przyprawia was o ból głowy?

Tubolito: Nie – to część gry. Oczywiście czasami chciałoby się mieć patent, który chroniłby nas na stałe. Ale tak rynek nie działa, szczególnie w tak dynamicznie rozwijającym się segmencie jak nasz.

Od samego początku było dla nas jasne, że prędzej czy później na rynek wejdą kolejni dostawcy. I szczerze mówiąc: fakt, że coraz więcej producentów decyduje się na TPU, potwierdza słuszność naszej drogi. Stworzyliśmy rynek, który wcześniej w tej formie nie istniał – teraz to od nas zależy, by rozwinąć naszą przewagę. I jesteśmy przekonani: to dopiero początek.

To, co nas odróżnia od konkurencji, to nie tylko nasze doświadczenie, ale także szerokość naszego portfolio: dzięki S-Tubo, Tubo i X-Tubo pokrywamy różnorodne obszary zastosowań – od rowerów szosowych, przez gravel, aż po e-MTB. Dzięki zintegrowanemu systemowi PSENS oferujemy dodatkowo innowacyjną funkcję, która jest dostępna tylko u nas.

Do tego dochodzą silne rekomendacje – na przykład w segmencie wyścigów BMX, zespół Hrinkow czy międzynarodowi zawodnicy UCI, którzy korzystają z naszych dętek. Prawdziwą cechą wyróżniającą jest również nasz 1-roczny program wymiany dla modeli X-Tubo, który obejmuje systematyczną analizę przesłanych dętek – tu chodzi nie tylko o serwis, ale także o ciągły rozwój produktów.

I wreszcie, jesteśmy również od dawna obecni na poziomie OEM – z partnerami takimi jak Brompton, Bianchi czy Canyon. Niestety, nadal brakuje nam KTM – akurat Austria i pomarańczowy! Ale cóż: niektóre rzeczy potrzebują po prostu więcej czasu. Dla nas to w każdym razie pozostaje sprawą bliską sercu.

Bikeboard: Czy nadal koncentrujecie się na rowerach – czy może już myślicie o zastosowaniu TPU w innych obszarach?

Tubolito: Obszar rowerowy pozostaje zdecydowanie naszym głównym priorytetem – zarówno jeśli chodzi o rozwój, jak i sprzedaż. Niemniej jednak istnieją już pierwsze projekty wykraczające poza ten obszar: Dla dużego producenta motocrossów produkujemy czerwone dętki TPU jako rozwiązanie OEM, a produkty na rynek wtórny w tym segmencie są w planach.

Ponadto pracujemy nad dalszymi innowacjami – między innymi w kontekście naszego systemu PSENS. Widzimy tutaj potencjał dla nowych zastosowań, ale pozostajemy wierni rowerowi jako naszemu kluczowemu rynkowi.

Bikeboard-User punkti pyta: Jak ważny jest dla was temat recyklingu – poza marketingowymi hasłami? I jaki jest faktyczny udział materiałów pochodzących z recyklingu w waszych dętkach?

Tubolito: Temat recyklingu jest dla nas naprawdę ważny – nie tylko jako argument sprzedażowy, ale jako część długoterminowej odpowiedzialności za produkt. Pracujemy nad tym na dwóch poziomach: Po pierwsze, poprzez nasz system zwrotów w specjalistycznych sklepach. Przyjmujemy nie tylko nasze własne dętki, ale również dętki innych producentów, pod warunkiem, że są wykonane z TPU.

Po drugie, konsekwentnie przetwarzamy odpady z naszej własnej produkcji (odpady poprzemysłowe). Są one przetwarzane przez firmę partnerską na nowy granulat TPU, który następnie – po zabarwieniu – znajduje zastosowanie głównie w innych branżach, np. przy produkcji podeszw do butów.

Obecnie ten materiał pochodzący z recyklingu nie jest jeszcze wykorzystywany w produkcji naszych dętek – udział materiałów z recyklingu wynosi więc obecnie zero procent. Małe ilości granulatu są dalej wykorzystywane w naszym dziale badań, z celem wytwarzania w przyszłości nowych dętek z materiałów pochodzących z recyklingu. Jest to długoterminowy cel, nad którym aktywnie pracujemy.

Krótko mówiąc: Jeszcze nie jesteśmy tam, gdzie chcemy być – ale robimy więcej niż tylko o tym mówić.

Bikeboard-User punkti pyta: Ponieważ produkujecie w UE – jak radzicie sobie z tematem zakazu PFAS?

Tubolito: Dla nas temat PFAS obecnie nie stanowi problemu. Nasze dętki TPU nie zawierają PFAS, a w produkcji również nie używamy odpowiednich substancji. Temat ten nie dotyczy nas więc ani w procesie produkcji, ani w samym produkcie.

Użytkownik Bikeboard bbkp pisze: Jestem trochę niezadowolony z wklejanych wkładów zaworowych. Używając pneumatycznego uszczelniacza – podobnego do kleju do śrub – wszystko działało u mnie idealnie, a wkład można było mimo wszystko wymienić.

Tubolito: Rozumiemy chęć posiadania wymiennych wkładów zaworowych – i faktycznie testowaliśmy różne kleje na etapie rozwoju. Musieliśmy jednak wziąć pod uwagę globalne wymagania: nasze dętki używane są w regionach o ekstremalnie wysokiej wilgotności, dużym upale, silnym mrozie oraz miejscami znacznie wyższym ciśnieniu powietrza niż w Europie Środkowej.

Ostatecznie mocny klej okazał się najlepszym rozwiązaniem – nie tylko pod względem absolutnej szczelności, ale także w kontekście niezawodnego utwardzania z możliwie najkrótszym czasem oczekiwania. Dla maksymalnej funkcjonalności i niezawodności na całym świecie świadomie zdecydowaliśmy się na tę opcję – nawet jeśli oznacza to, że wymiana zaworu później nie jest już możliwa.

Użytkownik Bikeboard lizard pyta: Jak długo mogę używać Tubolito? Mam je od ponad dwóch lat w rowerze szosowym/gravelowym – czy nie stanie się tak, że podczas zjazdu imploduje z powodu starzenia?

Tubolito: Nie martw się – nasze dętki nie mają „daty ważności” w klasycznym znaczeniu. TPU to niezwykle odporne na starzenie się tworzywo i – w przeciwieństwie do butylu czy lateksu – nie wykazuje typowych efektów kruchości z upływem czasu.

Dopóki dętka nie wykazuje uszkodzeń i trzyma powietrze, z technicznego punktu widzenia nic nie stoi na przeszkodzie, aby używać jej dalej – nawet przez kilka lat. Regularna kontrola wizualna i ciśnieniowa oczywiście nigdy nie zaszkodzi.

Użytkownik Bikeboard BikeBär pyta: Czy to tylko subiektywne wrażenie, czy faktycznie można uzasadnić, że Tubolito/TPU dzięki swoim nieelastycznym właściwościom ma mniejszą tendencję do nagłych awarii i lepsze właściwości jazdy awaryjnej? To byłby przecież interesujący punkt sprzedaży.

Tubolito: Twoja obserwacja jest całkowicie zrozumiała - i w niektórych scenariuszach również technicznie uzasadniona. TPU jest znacznie bardziej wytrzymałe i odporne na rozdarcia niż butyl czy lateks. Potwierdzają to również niezależne testy przebicia, w których nasze dętki regularnie osiągają bardzo dobre wyniki. Zwłaszcza przy niskim ciśnieniu powietrza TPU oferuje większą odporność na przebicia - co w przypadku klasycznego butylu byłoby znacznie bardziej problematyczne.

Jednak również u nas obowiązuje zasada: w przypadku klasycznego "snakebite" (czyli przebicia spowodowanego zbyt dużym uderzeniem i zbyt niskim ciśnieniem powietrza) wszystko jest możliwe - także nagła utrata powietrza. Właściwości materiałowe TPU mogą w takich przypadkach sprzyjać nieco mniej gwałtownemu wyciekowi, ale nie gwarantują efektu "runflat" w ścisłym tego słowa znaczeniu.

Krótko mówiąc: tak, TPU może w niektórych przypadkach reagować bardziej wytrzymałościowo - szczególnie przy powolnych uszkodzeniach lub punktowych przebiciach. Temat "właściwości jazdy awaryjnej" jest jednak złożony i w dużej mierze zależny od ciśnienia, typu opony i obciążenia. To rzeczywista zaleta - ale nie gwarancja.

Bikeboard-User hermes pyta: Dlaczego właściwie wentyle są zielone? Przecież one naprawdę nie pasują do żadnego roweru. Czerwone lub niebieskie sprzedawałyby się lepiej.

Tubolito: Zielone wentyle z efektem Flip-Flop miały być limitowaną edycją – małym akcentem kolorystycznym dla tych, którzy lubią coś bardziej indywidualnego. I co zaskakujące: rzeczywiście zostały dobrze przyjęte. Jasne, nie pasują do każdego roweru – ale właśnie dlatego mamy nasze czarne wentyle, które są uniwersalne i w większości przypadków są pierwszym wyborem dla kolarzy szosowych.

Czy w przyszłości pojawią się również czerwone, niebieskie lub inne kolory? Wcale tego nie wykluczamy. Kto wie – może kiedyś zrobi się naprawdę kolorowo na półkach z wentylami.

Bikeboard-User ventoux pyta: Nad jakimi ulepszeniami i dalszym rozwojem jeszcze pracujecie? W jakich obszarach Tubolito widzi jeszcze potencjał do poprawy?

Tubolito: W skrócie: Wciąż jest wiele do poprawy w różnych aspektach – i właśnie nad tym nieustannie pracujemy. Naszym celem jest dalsza optymalizacja wszystkich właściwości: jeszcze większa odporność na przebicia, jeszcze lepsza szczelność, jeszcze niższa waga – a w perspektywie również bardziej atrakcyjna cena.

Szczególnie w obszarze receptur materiałowych, tolerancji produkcyjnych i technologii wentyli dzieje się u nas dużo pracy rozwojowej za kulisami. Również nowe funkcje – na przykład rozwój PSENS – są na naszej liście.

Jesteśmy przekonani: TPU jako materiał ma jeszcze ogromny potencjał – i wciąż jesteśmy daleko od zakończenia jego rozwoju.

Jeszcze więcej odpowiedzi na często zadawane pytania oraz wszystkie warianty produktów znajdziesz na tubolito.com.