Lekko, wytrzymale, kompaktowo – Tubolito i rewolucja w świecie dętek rowerowych

W przypadku Ákosa Kertésza i Christiana Lembachera – dwóch zapalonych kolarzy górskich, a zarazem ekspertów od zaawansowanych technologicznie materiałów stosowanych w branży smartfonów – był to kolejny moment na poboczu, gdy musieli wymienić klasyczną dętkę butylową. Kiedy rower cierpliwie stał do góry kołami, nasunęło się oczywiste pytanie: "Jak to możliwe, że świat rowerów od dawna zachwyca się elektronicznymi napędami, hydraulicznymi hamulcami tarczowymi i ultralekkimi ramami z karbonu – a w przypadku zwykłej gumowej dętki stoi w miejscu?"

Obaj wiedeńczycy z własnej pracy wiedzieli, co jest możliwe, gdy badania materiałowe idą w parze ze sztuką inżynierską. Dla renomowanych producentów smartfonów, takich jak Apple i Nokia, opracowywali ultracienkie membrany głośnikowe – elementy, które muszą być niezwykle lekkie, elastyczne, a jednocześnie wytrzymałe. Dlaczego więc nie wykorzystać tego również w branży rowerowej?

To, co nastąpiło później, nie było pochopnym strzałem, lecz efektem kilkuletnich prac rozwojowych. Łącząc spojrzenie inżyniera mechanika z wiedzą chemika, Kertész i Lembacher zabrali się za poszukiwanie materiału, który przewyższałby klasyczną dętkę rowerową: lżejszego, bardziej kompaktowego i odporniejszego.

Rezultat nazywa się Tubolito. I choć nie wynaleźli termoplastycznego poliuretanu (TPU), jako pierwsi nadali mu w segmencie rowerowym nowy poziom znaczenia i rozpoznawalności.

Zanim zagłębimy się w historię Tubolito i profil firmy, warto krótko przyjrzeć się samemu materiałowi.
Wiele osób kojarzy TPU przede wszystkim z zawodnikami, weight weenies lub koneserami. Zależnie od mieszanki i wymiarów TPU zapewnia jednak niezaprzeczalne korzyści nie tylko wspomnianej grupie nastawionej na osiągi, lecz potrafi też wycisnąć łzy szczęścia z oczu osób dojeżdżających rowerem do pracy, turystów rowerowych, a nawet zawodników BMX – najpóźniej wtedy, gdy liczą się rozmiar po spakowaniu, odporność na przebicia albo po prostu oszczędzająca nerwy wymiana dętki.

TPU oznacza termoplastyczny poliuretan – materiał plasujący się gdzieś pomiędzy gumą a zaawansowanym technologicznie tworzywem sztucznym. Jest elastyczny, odporny na rozdarcia, łatwy do formowania, a przy tym niezwykle lekki i zaskakująco wytrzymały. W przemyśle od dawna stanowi standard wszędzie tam, gdzie klasyczne materiały dochodzą do swoich granic – było więc tylko kwestią czasu, aż zostanie zaadaptowany również do produkcji dętek rowerowych. 

► Masa: Dętki z TPU to prawdziwi minimaliści. Klasyczna dętka butylowa waży z reguły od 100 do 120 gramów, natomiast Tubolito – zależnie od modelu – nawet poniżej 23 gramów (np. S-Tubo Road). Dla fanatyków niskiej masy jest to więc materiał pierwszego wyboru.

► Rozmiar po spakowaniu: Dętki z TPU można złożyć do niezwykle kompaktowych rozmiarów – idealnie mieszczą się w torbie podsiodłowej, kieszeni koszulki czy nawet najmniejszej torbie na ramę.

► Szczelność: Mniej więcej porównywalna z grubym butylem. Nie trzeba ciągle dopompowywać – inaczej niż w przypadku lateksu czy systemów TLR.

► Opór toczenia: Testy pokazują, że dętki z TPU często generują mierzalnie niższy opór toczenia niż butylowe. Nie osiągają wprawdzie poziomu lateksu, ale są bardzo blisko – przy wyraźnie większej praktyczności na co dzień.

► Odporność na przebicia: Wysoka odporność na rozdarcia i ciągliwość TPU sprawiają, że materiał ten lepiej znosi przebicia i dobicia.

► Zrównoważony rozwój: Wiele dętek z TPU (np. Tubolito lub Schwalbe) nadaje się w całości do recyklingu – to ekologiczny plus, którym można z czystym sumieniem się pochwalić.

► Montaż: Dętki z TPU są podczas zakładania delikatniejsze niż zwykłe dętki butylowe. Kto brutalnie obchodzi się z łyżkami do opon, ryzykuje powstanie drobnych pęknięć – a w konsekwencji późniejszych nieszczelności.

► Naprawa przebicia: W przeciwieństwie do butylu naprawa TPU w trasie jest wprawdzie możliwa, ale nie zawsze niezawodna. Dlatego wielu użytkowników woli wozić zapasową dętkę, a uszkodzoną spokojnie naprawić później w domu.

► Odczucia z jazdy: Niektórzy rowerzyści mówią o nieco „twardszych” odczuciach z jazdy. Dętki z TPU tłumią słabiej niż lateksowe i wydają się sztywniejsze od butylowych. Da się to wyczuć? Być może. W głowie? Zdecydowanie.

► Cena: TPU nie jest okazją cenową. Podczas gdy dętka butylowa kosztuje od 6 do 10 euro, modele z TPU często kosztują od 20 do 40 euro. Dla łowców oszczędności są więc raczej mało interesujące.

Firma Tubolito GmbH została założona w 2016 roku przez dwóch wiedeńczyków, Ákosa Kertésza i Christiana Lembachera. Wykorzystując swoją wiedzę z zakresu inżynierii mechanicznej i materiałoznawstwa, opracowali innowacyjne dętki rowerowe z termoplastycznego poliuretanu (TPU), które przekonują niską masą i wysoką wytrzymałością.

Jak przystało na klasyczny startup młodych przedsiębiorców, zaczęli w niewielkim biurze w trzeciej dzielnicy Wiednia, gdzie opracowywali pierwsze prototypy, początkowo testowane na własnej skórze. Krok po kroku dętki prezentowano w wybranych wiedeńskich sklepach specjalistycznych i rozdawano dużo jeżdżącym członkom różnych klubów kolarskich. Testowano, niszczono, analizowano, poprawiano. Stopniowo zainteresowanie wykazywało coraz więcej sklepów, a na charakterystycznych pomarańczowych dętkach jeździło coraz więcej klientów.

Od jesieni 2020 roku główna siedziba firmy mieści się przy Pottendorfer Straße w 12. dzielnicy Wiednia. To tutaj skupiono badania, rozwój, marketing i zarządzanie przedsiębiorstwem. Obecnie Tubolito zatrudnia 16 osób.

Dętki z TPU produkowane są w węgierskim Sopronie, niedaleko granicy z Austrią. Lokalizacja umożliwia sprawną produkcję i logistykę na terenie Europy.

Bikeboard: Jak udało się wam wejść do sklepów specjalistycznych w kraju i za granicą oraz do dużych sklepów internetowych? Czy była to ciężka walka – czy rynek po prostu na was czekał?

Tubolito: To był niemal szczęśliwy zbieg okoliczności: podczas jednego z naszych roadtripów nawiązaliśmy kontakt z ekipą Mountainbiker.at, która używała naszych dętek podczas maratonów MTB – i uznała je za dobre. Decydujący impuls dał w końcu Martin Rösner, mówiąc: „To byłoby coś dla Pancho.“ (Przyp. red.: Chodzi o Johanna Pöllmanna, pseudonim „Pancho“, dyrektora zarządzającego Bike+Sports GmbH – doświadczonego hurtownika i specjalistę od kół.)

Pancho sprzedawał już wówczas dętki z TPU innego producenta, nie był jednak w pełni zadowolony z ich niezawodności. Początkowo zareagował więc z rezerwą – dopóki zawodnicy z jego zespołu nie przetestowali naszych produktów w Bad Goisern. Rezultat: Tubolito trafiło do oferty i wszystko ruszyło z miejsca. Od 2016 roku Bike+Sports jest naszym wyłącznym partnerem w austriackich sklepach specjalistycznych.

Wkrótce potem dołączył partner dystrybucyjny w Niemczech, a duże sklepy internetowe, takie jak Bike24, Bike-Components i R2-Bike, również szybko wprowadziły nasze produkty do oferty. Po naszym pierwszym występie na Eurobike w 2017 roku rozwój nabrał pełnego tempa – dziś dętki Tubolito są dostępne na całym świecie.

Bikeboard: W przypadku uszkodzonych dętek X-Tubo oferujecie bezpłatną wymianę w ciągu roku. Jak długo zamierzacie utrzymywać tę usługę – szczególnie jeśli sprzedaż będzie nadal rosła?

Tubolito: Liczba zwrotów modeli X-Tubo – czyli naszych wyjątkowo wytrzymałych wariantów do E-MTB, graveli i rowerów trekkingowych – jest zadowalająco niska. Innymi słowy: produkty spełniają swoje obietnice. Dlatego obecnie nie widzimy powodu, by rezygnować z usługi wymiany.

Wprawdzie nakładu pracy administracyjnej nie należy lekceważyć, ale znaczna część procesu jest już zautomatyzowana i odbywa się wyłącznie po wcześniejszej rejestracji produktu. Dzięki temu nakład pracy pozostaje przewidywalny – niezależnie od liczby sprzedanych dętek.

Bikeboard: Czy wiele nowych marek TPU i producentów z Europy oraz Azji przyprawia was o ból głowy?

Tubolito: Nie – to część tej gry. Oczywiście czasem chciałoby się mieć patent zapewniający trwałą ochronę. Ale rynek tak nie działa, zwłaszcza w segmencie o tak dużym potencjale wzrostu jak nasz.

Od początku było dla nas jasne, że wcześniej czy później na rynek zaczną wchodzić kolejni dostawcy. I szczerze mówiąc: fakt, że coraz więcej producentów stawia teraz na TPU, utwierdza nas w przekonaniu, że obraliśmy właściwą drogę. Stworzyliśmy rynek, którego wcześniej w tej formie nie było – teraz musimy zwiększyć swoją przewagę. I jesteśmy przekonani, że to dopiero początek.

Od konkurencji odróżnia nas nie tylko doświadczenie, lecz także szerokość naszej oferty: dzięki S-Tubo, Tubo i X-Tubo obejmujemy najróżniejsze zastosowania – od rowerów szosowych przez gravel aż po E-MTB. Zintegrowany system PSENS jest dodatkowo innowacyjną funkcją, którą oferujemy wyłącznie my.

Do tego dochodzą mocni ambasadorzy – chociażby w segmencie BMX Race, zespół Hrinkow czy międzynarodowi zawodnicy UCI korzystający z naszych dętek. Prawdziwym wyróżnikiem jest również nasz roczny program wymiany modeli X-Tubo, obejmujący systematyczną analizę nadesłanych dętek – nie chodzi tu wyłącznie o obsługę klienta, lecz także o ciągły rozwój produktów.

I wreszcie, od dawna mamy też ugruntowaną pozycję na rynku OEM – współpracujemy z takimi partnerami jak Brompton, Bianchi czy Canyon. Niestety wciąż brakuje nam KTM – akurat Austria i pomarańczowy kolor! Ale cóż: niektóre rzeczy po prostu wymagają nieco więcej czasu. Dla nas w każdym razie pozostaje to sprawą szczególnie bliską sercu.

Bikeboard: Nadal skupiacie się na rowerach – czy rozważacie już wykorzystanie TPU także w innych obszarach?

Tubolito: Branża rowerowa zdecydowanie pozostaje naszym głównym obszarem działalności – zarówno pod względem rozwoju produktów, jak i sprzedaży. Mimo to realizujemy już pierwsze projekty wykraczające poza ten rynek: dla dużego producenta motocykli motocrossowych wytwarzamy czerwone dętki TPU jako rozwiązanie OEM, a w planach mamy również produkty aftermarketowe przeznaczone do tego segmentu.

Pracujemy ponadto nad kolejnymi innowacjami – między innymi związanymi z naszym systemem PSENS. Dostrzegamy tu potencjał nowych zastosowań, ale rowery pozostają naszym podstawowym rynkiem.

Użytkownik Bikeboard punkti pyta: Jak ważny jest dla was recykling — pomijając marketingowe deklaracje? I jaki jest rzeczywisty udział recyklatu w waszych dętkach?

Tubolito: Recykling naprawdę leży nam na sercu — nie tylko jako argument sprzedażowy, lecz jako element długofalowej odpowiedzialności za produkt. Działamy w tym zakresie na dwóch poziomach: po pierwsze, poprzez nasz system odbioru dętek w sklepach specjalistycznych. Przyjmujemy przy tym nie tylko własne dętki, ale także produkty innych producentów, o ile są wykonane z TPU.

Po drugie, konsekwentnie poddajemy recyklingowi odpady z własnej produkcji (Post-Industrial-Waste). Firma partnerska przetwarza je na nowy granulat TPU, który następnie — po zabarwieniu — wykorzystywany jest głównie w innych branżach, np. do produkcji podeszw butów.

Obecnie ten materiał z recyklingu nie wraca jeszcze do produkcji naszych dętek — udział recyklatu wynosi więc aktualnie zero procent. Mniejsze ilości granulatu wykorzystujemy ponownie w naszym dziale badawczym, dążąc do tego, by w przyszłości móc produkować nowe dętki z materiału pochodzącego z recyklingu. To długoterminowy cel, nad którym aktywnie pracujemy.

Krótko mówiąc: nie jesteśmy jeszcze tam, gdzie chcielibyśmy być — ale robimy więcej, niż tylko o tym mówimy.

Użytkownik Bikeboard punkti pyta: Skoro produkujecie w UE — jak podchodzicie do kwestii zakazu PFAS?

Tubolito: Kwestia PFAS nie stanowi obecnie dla nas problemu. Nasze dętki TPU nie zawierają PFAS, a w produkcji również nie stosujemy żadnych tego rodzaju substancji. Temat ten nie dotyczy nas więc ani w procesie produkcji, ani w samym produkcie.

Użytkownik Bikeboard bbkp pisze: Trochę nie podobają mi się wklejone wkłady zaworów. U mnie pneumatyczny środek uszczelniający — podobny do kleju do gwintów — sprawdził się idealnie, a mimo to wkład nadal można było wymienić.

Tubolito: Rozumiemy, że użytkownicy chcieliby mieć wymienne wkłady zaworów — i na etapie rozwoju rzeczywiście testowaliśmy najróżniejsze kleje. Musieliśmy jednak uwzględnić również wymagania występujące na całym świecie: nasze dętki są używane w regionach o ekstremalnie wysokiej wilgotności powietrza, w dużym upale, silnym mrozie, a niekiedy także przy znacznie wyższym ciśnieniu atmosferycznym niż w Europie Środkowej.

Ostatecznie najlepszym rozwiązaniem okazał się klej o wysokiej wytrzymałości — nie tylko pod względem całkowitej szczelności, lecz także niezawodnego utwardzania przy możliwie krótkim czasie oczekiwania. Aby zapewnić maksymalną funkcjonalność i niezawodność na całym świecie, świadomie zdecydowaliśmy się więc na ten wariant — nawet jeśli oznacza to, że późniejsza wymiana zaworu nie jest już możliwa.

Użytkownik Bikeboard lizard pyta: Jak długo mogę używać dętki Tubolito? Mam ją od ponad dwóch lat w rowerze szosowym/gravelu — nie chciałbym, żeby podczas zjazdu nagle straciła powietrze wskutek starzenia się materiału.

Tubolito: Bez obaw — nasze dętki nie mają „terminu przydatności” w klasycznym rozumieniu. TPU to materiał wyjątkowo odporny na starzenie i — w przeciwieństwie do butylu czy lateksu — nie wykazuje z czasem typowej tendencji do kruszenia się.

Dopóki dętka nie jest uszkodzona i utrzymuje ciśnienie, z technicznego punktu widzenia nic nie stoi na przeszkodzie, by nadal jej używać — nawet przez wiele lat. Oczywiście regularne oględziny i kontrola ciśnienia nigdy nie zaszkodzą.

Użytkownik Bikeboard hermes pyta: Dlaczego właściwie zawory są zielone? Przecież naprawdę nie pasują do żadnego roweru. Czerwone albo niebieskie sprzedawałyby się chyba lepiej.

Tubolito: Zielone zawory z efektem flip-flop miały być limitowaną edycją – niewielkim akcentem kolorystycznym dla wszystkich, którzy lubią bardziej indywidualny wygląd. I, co zaskakujące, rzeczywiście spotkały się z dobrym przyjęciem. Jasne, nie pasują do każdego roweru – ale właśnie dlatego mamy też czarne zawory, które są uniwersalne i stanowią pierwszy wybór większości szosowców.

Czy w przyszłości pojawią się także czerwone, niebieskie lub inne kolory? Absolutnie tego nie wykluczamy. Kto wie – może kiedyś na półce z zaworami zrobi się naprawdę kolorowo.

Użytkownik Bikeboard ventoux pyta: Nad jakimi ulepszeniami i rozwiązaniami rozwojowymi nadal pracujecie? Gdzie samo Tubolito widzi jeszcze potencjał do poprawy?

Tubolito: Krótko mówiąc: wciąż jest wiele elementów, które można udoskonalić – i właśnie nad nimi nieustannie pracujemy. Naszym celem jest dalsza optymalizacja wszystkich właściwości: jeszcze większa odporność na przebicia, jeszcze lepsze utrzymywanie powietrza, jeszcze niższa masa – a w dalszej perspektywie także atrakcyjniejsza cena.

Sporo prac rozwojowych prowadzimy w tle zwłaszcza nad recepturami materiałów, tolerancjami produkcyjnymi i technologią zaworów. Na liście są również nowe funkcje – na przykład dalszy rozwój PSENS.

Jesteśmy przekonani, że TPU jako materiał ma jeszcze ogromny potencjał – a my jesteśmy dalecy od końca prac nad jego rozwojem.

Jeszcze więcej odpowiedzi na często zadawane pytania oraz wszystkie warianty produktów znajdziesz na tubolito.com.