KTM Fiets in interview: "Bikes zijn ons DNA en onze toekomst"

"Klarstellung" staat sinds eind herfst vorig jaar in grote letters op de startpagina van www.ktm-bikes.at. "Motorrad-Hersteller KTM AG (...) ist insolvent. Das hat nichts mit der KTM Fahrrad GmbH zu tun." En daaronder: "Nur KTM Fahrrad GmbH macht KTM Fahrräder." Het is omslachtig, vervelend en moeilijk voor iedereen, zucht Stefan Limbrunner. "We zeggen dat wij het niet zijn. En morgen staat er weer iets anders in de krant. Wij lopen altijd achter de feiten aan."
Het probleem van de algemeen directeur van KTM Bike Industries: de KTM AG, de in het Opper-Oostenrijkse Mattighofen gevestigde motorfietsfabrikant onder de vlag van de Pierer Mobility Group, heeft eind november 2024 een saneringsprocedure in eigen beheer aangevraagd. Naar verluidt bedraagt de schuldenstand: 1,8 miljard euro. In de sindsdien brede berichtgeving over de insolventie en de omvang, implicaties en gevolgen wordt echter nauwelijks of onvoldoende onderscheid gemaakt met de eveneens in Mattighofen gevestigde en economisch gezonde KTM Fahrrad GmbH. Meer nog: veel mensen wisten en weten niet dat het bij Europa's beursgenoteerde motorfiets-koploper en Oostenrijks grootste fietsfabrikant om twee volstrekt verschillende bedrijven gaat, elk met andere eigenaars, bedrijfsstructuren en producten, die beide in 1992 zijn voortgekomen uit de faillissementsboedel van de KTM Motorfahrzeug KG. En omdat de Pierer-groep enige tijd geleden — uiteindelijk onder andere merknamen dan KTM — ook in het fietssegment is gestapt en deze bedrijfstak nu eveneens wankelt, is de algemene verwarring en onzekerheid groot.
Een enorme imagoschade en misschien ook economische schade voor fietsfabrikant KTM, die volgens door de rechtbank uitgeprocedeerde en bevestigde contracten het exclusieve, wereldwijde, kosteloze en eeuwige recht heeft om het trefwoord KTM in de fietswereld te gebruiken.

Bikeboard heeft, met het oog op de op 25 februari 2025 geplande zitting over het saneringsplan, waarbij over de toekomst van de KTM AG beslist zal worden, KTM Fahrrad GmbH bezocht, samen met marketingdirecteur Alexander Hobl de productiefaciliteiten, de ontwikkelingsafdeling en de splinternieuwe logistieke hallen bezichtigd en een uitgebreid gesprek gevoerd over de actuele situatie met de directie, bestaande uit Johanna Grabner-Urkauf en Stefan Limbrunner.

Bikeboard: De hele wereld gelooft dat KTM Motor hetzelfde is als KTM Fiets, wat gezien de naam- en locatiegelijkheid - het 7.000-inwonersstadje Mattighofen in Opper-Oostenrijk - ook weinig verwonderlijk is. In werkelijkheid gaat het echter al meer dan 30 jaar om twee volledig onafhankelijke bedrijven zonder economische of vennootschappelijke verbindingen. Maar hoe zit het: (grijnst) Zou KTM Fahrrad GmbH als bedrijf met een gezonde financiële structuur nu niet kunnen instappen bij het wankelende KTM AG?
Stefan Limbrunner: (lacht) Ja, wij zijn een economisch gezond en onafhankelijk bedrijf. (Pauze, glimlacht).
Johanna Grabner-Urkauf: (glimlacht eveneens) Wij zijn door en door een honderd procent fietsbedrijf en houden ons onder het merk KTM bezig met alles wat met de fiets te maken heeft. Dat is onze DNA. We zijn een van de weinige merken die het voor elkaar krijgen een werkelijk heel, heel groot assortiment aan te bieden — van de kinderfiets via het E-Fully en E-Cargo tot aan het gravelbike — voor elke leeftijd en elk toepassingsgebied. En die ambitie, de prachtige verscheidenheid van de fiets mede vorm te geven, zal blijven bestaan, ook al splitst alles zich steeds verder op en wordt het steeds moeilijker om alle niches te bezetten.
SL: We kunnen fietsen heel goed, dat hebben we de afgelopen jaren bewezen. En we hebben er genoeg aan om het bedrijf dat we nu leiden verder vooruit te brengen. Het assortiment is tenslotte nooit af. Morgen is er weer een nieuw idee, en dan doe je de fiets weer een beetje anders of beter, en overmorgen het volgende. Het is net als een website of de tuin thuis, die is ook nooit klaar.

BB: Jullie horen dus niet bij de 20 geïnteresseerden die zich volgens de curator van KTM AG als potentiële investeerders hebben gemeld?
JGU: (nog steeds grijnzend) Nee, dat zijn we niet.

BB: Globaal gezien was de KTM AG, wat omzet of aantallen werknemers betreft, vóór de turbulenties ongeveer vijf keer zo groot als de KTM Fahrrad GmbH. De fietsenafdeling als grootste groeisegment van de Pierer Groep behaalde in 2023 ongeveer een derde van de verkoopcijfers van KTM Bikes. Nu gaat het met KTM Fahrrad volgens jullie gegevens economisch goed, terwijl Pierer Mobility onder andere ook door het verliesgevende fietsbedrijf wankelt. Wat heeft David daar de laatste tijd beter gedaan dan Goliath?
JGU: We hebben ons niet zozeer op de anderen gericht. KTM was al lang aanwezig in de fietsbranche vóór de grote e-bike-boom, en we hebben goede en slechte tijden meegemaakt. Strikt genomen waren al mijn grootvader en grootmoeder actief in de fietsensector, en eigenlijk heeft de fiets ook mijn ouders bij elkaar gebracht, omdat mijn vader in Salzburg in de fietsen-groothandel werkte en mijn moeder al op zeer jonge leeftijd in Azië in de fietsbranche had gewerkt en later haar handelsbedrijf is begonnen. En ook al zijn door de boom veel grotere bedrijven en investeerders de fietsbranche binnengekomen, dat heeft niets veranderd aan de mentaliteit of de spirit van KTM Fahrrad. Wij zijn, net als 20 jaar geleden, een familiebedrijf in de fietsensector.
SL: En we houden ons elke dag bezig met de gebeurtenissen die we moeten verwerken, met het dagelijkse bedrijf. Deze eigen ontwikkelingen van het bedrijf KTM Fahrrad vullen 100 procent van onze dag, onze week, onze maand. We hebben geen tweede merk of een tweede bedrijf nodig. We willen alle kracht, alle expertise die we hebben, investeren in het bedrijf dat we nu al bezitten en in het merk dat we nu al sterker maken, en de fietsensector verder ontwikkelen. Ons doel is dat we het bedrijf dat we nu hebben zodanig solide en substantieel verder ontwikkelen dat het ook over decennia nog bestaat.

De wortels van KTM Bike Industries gaan terug tot 1934, toen Hans Trunkenpolz een slager- of slotenmakerswerkplaats oprichtte voor de reparatie van motorfietsen en auto's, die al spoedig ook beide vervoermiddelen ging verkopen en vrachtwagens onderhield. In 1953 presenteerde "Kraftfahrzeuge Trunkenpolz Mattighofen" zijn eerste eigen motorfiets; de eerste fiets in de oorspronkelijke onderneming werd in 1964 geproduceerd.
Na een zware crisis stond de toenmalige KTM Motor-Fahrzeugbau KG aan het begin van de jaren 1990 op het punt failliet te gaan en werd in vier onderdelen opgesplitst. De motorfietstak kocht in 1992 de industrieel Stefan Pierer en richtte deze opnieuw op als KTM Sportmotorcycles GmbH (later: KTM Industries, sinds 2019: KTM AG), de fietstak werd verworven door fietsen-groothandelaar Hermann Urkauf die zijn bedrijf KTM Fahrrad GmbH noemde.
Na nieuwe, ook privé-turbulenties met dreigend faillissement nam diens ex-vrouw Carol Urkauf-Chen in 1996 het roer over als enige eigenaresse. In het licentiecontract van 1997 werd de in 1992 doorgevoerde economische en vennootschapsrechtelijke scheiding van de motorfiets- en de fietsenafdeling ook merkrechtelijk vastgelegd. Dienovereenkomstig mag alleen KTM Fahrrad GmbH fietsen van het merk KTM produceren en/of de naam KTM in het fietssegment gebruiken; de merk- en gebruiksrechten voor de motorfietstak liggen bij de Pierer Groep.
Toen KTM Industries AG in 2017 via het door haar medeopgerichte bedrijf Pexco desondanks op contractwidrige wijze voet in het aangrenzende segment zette, startte KTM Fahrrad GmbH juridische stappen. Dit kon Pierers betrokkenheid echter niet volledig voorkomen. Inmiddels is de fietsenhondel van de Pierer Mobility Group uitgegroeid tot de e-bike-merken R Raymon, Husqvarna en Gasgas en het wielersportmerk Felt; eerstgenoemde werd eind 2023 verkocht aan het ondernemersstel Puello, dat ook Pexco medeoprichtte. Het overgebleven deel staat in het kader van de inmiddels lopende insolventieprocedures waarschijnlijk eveneens ter beschikking.

In Azië goed verbonden, slaagde het Carol Urkauf-Chen erin Oostenrijks grootste fietsfabrikant, die internationaal als KTM Bike Industries opereert, te saneren en te stabiliseren.
Met de eerste e-bikes van de nieuwe generatie, die KTM Fahrrad — wat qua assortiment altijd al breed gepositioneerd was — toonaangevend ontwikkelde, volgde vanaf 2009 de grote opleving. Binnen iets meer dan een decennium steeg de omzet van de familieonderneming van 100 naar meer dan 600 miljoen euro (zie ook afbeelding nr. 16, aantekening red.), in het recordjaar 2022/23 werden ongeveer 460.000 fietsen verkocht, die eerder werden geproduceerd door rond 500 medewerkers op de locatie Mattighofen en 130 in een ander werk in Tsjechië.

De winsten uit de boomjaren heeft KTM Fahrrad consequent in het bedrijf herinvesteerd - meer dan 30 miljoen euro alleen al in de afgelopen zes jaar, rekent Johanna Grabner-Urkauf voor, die in 2018 samen met Stefan Limbrunner de directie overnam, terwijl haar moeder naar de raad van commissarissen ging. Daarmee werd niet alleen 'kleinspul' à la 3D-printers of testopstellingen aangeschaft en wezenlijke zaken zoals een ERP-systeem ingevoerd. Op de hoofdvestiging en in het nabijgelegen Schalchen werden bovendien vier magazijn- en logistiekhallen en een moderne, lichte productieruimte met montagelijnen die op elk moment kunnen worden omgerust gerealiseerd - telkens inclusief diepe boringen voor geothermie en royale fotovoltaïsche installaties op het dak. Op zonnige dagen kan zo bijvoorbeeld tot 50% van de proceswarmte, die nodig is voor de interne spuiterij waar alle aluminium frames doorheen gaan (carbonframes worden al gelakt aangeleverd), zelf worden opgewekt.
Dat de fietsbranche momenteel in een crisis verkeert, weerspiegelt zich natuurlijk ook in de cijfers van KTM Bike Industries, hoewel men expliciet de "gezonde financiële structuur" benadrukt. Momenteel ligt de omzet rond de 400 miljoen euro, die wordt gerealiseerd door ongeveer 400 medewerkers ter plaatse. De productie is teruggeschroefd van een twee- naar een éénploegendienst, tot een output van ongeveer 700 fietsen per dag.

BB: Terug nog even naar de gevolgen van het faillissement voor KTM Fiets. Welke tegenmaatregelen zijn, afgezien van de intensieve pogingen tot publieke rechtzettingen en afgrenzingen, al genomen? Is er een marketingcampagne in de maak, is er ondersteuning voor dealers met speciaal POS- of informatiemateriaal, zijn er gerichte acties gepland?
JGU: We werken altijd al, en nu des te meer, heel nauw samen met onze dealers. En we zijn ook erg dankbaar voor die samenwerking, omdat onze dealers gewoon het beste spreekbuis zijn. We hebben hen informatieletters gestuurd, die ook in klantgesprekken goed kunnen helpen om de belangrijkste punten aan te kaarten; sommigen hebben zelfs zelf posters ontworpen.
SL: Misschien is het nog een idee om displays voor de point of sale te laten maken. Op onze website staan de belangrijkste feiten prominent, er waren persconferenties ... we gebruiken dus voor voorlichting alle kanalen die ons ter beschikking staan.
JGU: Sinds kort werken we ook samen met een nieuw digitaal bureau om onze sociale media in het algemeen professioneler te beheren. Voor deze specifieke thematiek zullen we naast de kranten ook meer inzetten op social media.
Alexander Hobl (marketingdirecteur bij KTM Bike Industries en tijdens het gesprek eveneens aanwezig, noot red.): En een heel belangrijke factor zijn ook evenementen. We zullen alle grotere beurzen en evenementen, speciaal in Duitsland en Oostenrijk, bezoeken om buiten op de markt aanwezig te zijn en met geschikt personeel bij de stands voorlichting te geven. Want daar kunnen we rechtstreeks met onze doelgroepen communiceren.

BB: Bij alle problemen voor KTM Bikes en gevolgen voor de mensen en de regio: bieden de moeilijkheden van de beursgenoteerde reus het gelijknamige familiebedrijf misschien ook kansen? Trefwoord personeelstekort bijvoorbeeld, nadat alleen al in Mattighofen honderden werknemers van de KTM AG en de KTM Forschungs- und Entwicklungs GmbH zijn ontslagen?
SL: In principe willen we niet profiteren van iemands ondergang. (peinzend) We zijn, net als vele anderen, altijd op zoek naar goede medewerkers. En we merken dat de economische situatie in het algemeen, onafhankelijk van Pierer, veranderd is en dat er iets meer sollicitaties komen. Toch is de selectie nog steeds moeilijk. Je moet degene vinden die nu precies past. Maar voordelen zien we op dit moment in principe niet, nee. Omdat het om zoveel functies, gevolgen … gaat.

BB: Achteraf is iedereen wel wijzer, maar kwam het faillissement eind november 2024 echt zo onverwacht, zoals door velen en betrokkenen werd beweerd? Er gingen immers al in het eerste halfjaar van alles aan slechte berichten rond, van massale ontslagen tot een omzetdaling van 27%. En KTM Bikes wendde zich al begin juni tot meerdere media om zich te distantiëren van praktijken van de Pierer Mobility AG, waarbij fietsen van de merken Husqvarna, Raymon en Gasgas, naar verluidt bestempeld als KTM-fietsen, feitelijk gratis werden weggegeven en kosteloos aan het personeel ter beschikking werden gesteld.
SL: We hebben niet alleen de media, maar vooral ook meteen onze dealers geïnformeerd dat wij het niet zijn die deze fietsen aan KTM-medewerkers weggeven, en dat we dat ook niet van plan zijn. Dat verandert echter niets aan het feit dat deze acties de zakelijke basis van de regionale handel enorm hebben aangetast. Er werden immers van hier tot Wels binnen twee jaar 11.000 fietsen weggegeven.
JGU: KTM Bikes is in principe Europa-breed actief, met een duidelijk zwaartepunt op de Duitstalige markt. Wij kunnen dat aan. Voor de regionale dealers is het zeker nog moeilijker.

BB: Maar om op de eigenlijke vraag terug te komen: hebben jullie bij deze uitdeelactie het al zien aankomen?
JGU: Nou ja, die 11.000 weggegeven fietsen wezen al op een zeer hoge voorraaddruk. Maar een hoog voorraadniveau heeft momenteel eigenlijk iedereen.
SL: Precies, en wat is hoog, wat is heel hoog? Een dekking van twaalf maanden, of van 36? (Pauze) Ik had het niet verwacht, omdat de cijfers die naar buiten werden gebracht altijd erg positief waren, het ging van het ene record naar het andere. In die zin was het voor ons dus wel degelijk een verrassing, temeer omdat zowel de omzetdaling als de schulden zo groot waren. Maar we hebben het ook niet beoordeeld.

BB: Op dit moment werkt de naamovereenkomst voor de KTM Fahrrad GmbH eerder negatief. Dat was niet altijd zo. Van het goede imago van de cultmotoren, hun wereldwijde bekendheid en marktmacht als — gemeten naar aantallen — Europa's nr. 1 vóór BMW en Triumph, hebben vooral in eerdere jaren zeker ook de KTM-fietsen geprofiteerd.
SL: Dat horen we steeds weer, vooral ook met betrekking tot Paris‑Dakar. Maar als je naar onze omzetcurve kijkt (zie afbeelding nr. 16, aantekening red.), stijgen de cijfers niet massaal na een of andere drievoudige of tienvoudige overwinning bij de Paris‑Dakar, maar grappigerwijs vanaf de eerste e-bikes van de nieuwe generatie. Dat was 2009, 2010. Vanaf dat moment tot nu hebben we eigenlijk elk jaar minimaal 30, soms zelfs 40 of 50 procent van de omzet behaald met producten die het jaar ervoor nog niet bestonden. Dus door innovatiedruk hebben we ons zo onderscheiden. Het succes van de laatste tien, twaalf jaar, waarin de omzet van 100 miljoen naar 500, 600 miljoen ging, heeft niets te maken met of er nu weer een Paris‑Dakar gewonnen is of niet.
JGU: Over innovatie gesproken: in 2009 brachten we het allereerste e‑MTB op de markt; daarna ook de eerste elektrische kinderfiets, waarvoor we aanvankelijk zelfs hevig bekritiseerd werden. En onze focus op kwaliteit en degelijke uitrusting resulteerde onlangs in een drievoudige overwinning bij Stiftung Warentest. Dat zijn, gecombineerd met ons verkoopteam en persoonlijke contacten met onze klanten en dealers, allemaal argumenten die uiteindelijk het merk KTM in de fietsbranche vormen.
SL: Ik weet zeker dat bijvoorbeeld in Düsseldorf mensen het logo van de fiets kennen, niet van de motor, vanwege onze kernklanten. 60 procent van onze omzet, dat mag nu goed of slecht klinken, halen we met vrijwel steeds dezelfde fietsen: lage instappers met tien of elf versnellingen en Bosch‑motor. Dat zijn geen modellen die veel met Paris‑Dakar te maken hebben. In Zuid‑Europa helpt het merk ons misschien wel als we een Kapoho of een Prowler presenteren om in de basis in het bedrijf te komen. Maar uiteindelijk kopen dealers wat goed is. Niemand zet een slechte fiets nog een tweede keer in zijn winkel. En als we in Spanje dealers hebben die al 20 jaar KTM‑fietsen kopen, dan omdat het goede fietsen zijn waarbij prijs‑kwaliteitverhouding en kwaliteit kloppen.

BB: Tot een paar jaar geleden leken de twee KTM's redelijk goed met elkaar overweg te kunnen. Met Pierers intrede in de fietsbranche via het door KTM Industries medeopgerichte bedrijf Pexco was het in 2017 echter gedaan met de vriendschappelijke verstandhouding. Jullie hebben hem aangeklaagd, omdat de licentieovereenkomst uit 1997 jullie het wereldwijd exclusieve recht toekent om het merk in de fietsbranche te gebruiken.
SL: Bij al het gebeurde sinds 2017 moet vooraf worden gezegd: 25 jaar lang was er een zeer vreedzame coëxistentie, zoals wij dat altijd noemen. In de eerste jaren na de opsplitsing van de KTM Motorfahrzeug KG in wezen twee kopers — de Pierer-zijde voor de motorfietstak en de familie Urkauf voor de fietstak — werden er zelfs zaken wederzijds verhuurd, werden kantoren gedeeld en waren de producties slechts door een draadhek gescheiden. En toen trad de Pierer-groep, de motorfietszijde, toe tot de fietsenmarkt, en wel herhaaldelijk onder gebruikmaking van het trefwoord of het logo KTM.
JGU: Er zijn echter contracten waarin een sferenafbakening is overeengekomen. Dienovereenkomstig heeft de heer Pierer de motorsfeer ter beschikking en wij de fietssfeer inclusief alles wat met de fiets te maken heeft, dus toebehoren, onderdelen, accessoires, maar ook fietsen die worden aangedreven door een pedaal plus elektromotor.
SL: Wij spreken daar altijd van een licentieovereenkomst, maar juridisch is het niet alleen een licentieovereenkomst, het is een brancheverdelingscontract. En daarom heeft alleen KTM Fahrrad het recht om het trefwoord KTM, op welke manier dan ook, in de fietsbranche te gebruiken. En wij mogen anderen dat verbieden.

BB: Volgens de recentste berichten gaat de Pierer-groep ook haar fietsactiviteiten inkrimpen: de vestigingen in Zuid-Afrika, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland sluiten en alleen Californië en Oostenrijk behouden, voorraden afbouwen, nauwelijks iets nieuws produceren of de merken Husqvarna en Gasgas zelfs helemaal loslaten en de Felt-aandelen, als laatst nog winstgevende tak, verkopen. Is dat cynisch gezien goed nieuws voor KTM Fahrrad GmbH, of is het voor de kern van de zaak — de algemene gelijkstelling van KTM-motoren en fietsen — irrelevant?
SL: Het valt me moeilijk dat te beoordelen, want in principe zijn de merkrechtsgeschillen, net als de huidige situatie in het algemeen, voor Mattighofen geen prettige aangelegenheid. (Denkpauze) We willen dat onze merkrechten ongeschonden blijven. Dat is belangrijk, want contracten moeten worden nageleefd. En dat zullen we ook in de gaten houden.

BB: Is dat volgens jullie inschatting het einde van Stefan Pierers belangstelling voor het naburige segment?
SL: Dat kan alleen meneer Pierer beantwoorden.

Op 25 februari 2025 stemmen de schuldeisers over het herstructureringsplan. Dan wordt, naast fundamentele zaken zoals voortzetting of ontmanteling, schuldquote of de werkelijke datum waarop de motorfietsfabricage weer opgestart wordt, ook beslist of Pierer New Mobility GmbH, waarin het fietsbedrijf is gebundeld, een toekomst heeft. Is er van de oudgediende van de fietsbranche een prognose hierover?
SL: Nee. En we kunnen en willen ook geen tips geven over wat wij nu in Pierers plaats zouden doen. Wat we ons wensen, als de Pierer-groep ook in de toekomst fietsen wil of kan blijven produceren: dat dit nog duidelijker gebeurt zonder verwijzing naar het merk KTM. Wat er concreet op de 25e uitkomt, zal blijken. We hopen in elk geval dat het voor het personeel, voor Mattighofen en voor de regio zo gunstig mogelijk uitpakt.

BB: Dan wachten we gespannen af wat dag X werkelijk brengt, wensen KTM Fahrrad voor de komende, waarschijnlijk nog steeds turbulente tijd het allerbeste en bedanken ons voor het uitvoerige gesprek!