Eindstation Grind: Santa Vall Gravel Race 2025

Op 15 en 16 februari 2025 werd Sant Gregori – slechts enkele kilometers van het Catalaanse wielerbolwerk Girona verwijderd – opnieuw het gravel-epicentrum, toen daar met La Santa Vall een van de belangrijkste gravelfestivals van Spanje plaatsvond. Tussen stoffige paden, vervelende beklimmingen en epische landschappen verzamelen zich meer dan 500 rijders uit de hele wereld om zich op het technisch veeleisende parcours de grenzen uit de benen te rijden. Twee gravel-etappes die alles eisen – uithoudingsvermogen, techniek en een dikke huid.

En Bikeboard was er middenin in plaats van er alleen bij. NoPain werd als het ware rechtstreeks vanaf de Castelli SOG Team Party op de fiets gezet – zonder veel voorbereidingstijd, maar met de duidelijke opdracht: meedogenloos verslag te doen van hoe het daarbuiten bij de gravelprofs, ambitieuze amateurs en avontuurlijke hobbyrijders werkelijk toegaat. Geen filter – alleen puur stof, zweet en een voortdurende strijd om lucht in longen en banden.

Tussen een professioneel georganiseerd gravelrace en een (gevoelsmatig 'unsupported') 70-kilometer gravel-TT zit soms maar twee lekke banden - dat merkte ik tijdens de eerste etappe aan den lijve.

Alles begon daarbij zo soepel: de online-inschrijving en de overboeking van het inschrijfgeld verliepen dankzij de meertalige Santa Vall-aankondiging voor 'Spaanse begrippen' opmerkelijk vlot. Ook de regels en wedstrijdmodi waren in één keer duidelijk.

Organisator Klassmark hield de deelnemers regelmatig per e-mail op de hoogte met relevante info, en op de website was er naast het gebruikelijke reglement en de aansprakelijkheidsverklaring zelfs een actueel briefingvideo. Daarin werd vanaf de route en vanaf het start-/finishgebied het verloop uitgelegd - inclusief duidelijke aanwijzingen over potentiële gevaren. Beter kan bijna niet.

Ook de routevoering stond al weken voor de start vast en de GPS-bestanden konden in alle denkbare formaten worden gedownload.

Op z'n laatst nadat ik de 'Erklärbär'-video had bekeken, was ik blij dat ik vertrouwd was met de navigatiefuncties van mijn Garmin Edge 130 en met het importeren van routes via Komoot en Garmin Connect. Want, zoals de organisator ondubbelzinnig benadrukte, kom je tijdens de wedstrijd zonder eigen navigatie ondanks talloze routeposten, blauwe pijlen op knelpunten en krijtpijlen op het grind weinig tot niets vooruit. Vooral bij regen wordt het snel lastig. De routevoering is gewoon te ingewikkeld - met parallelpaden, brugover- en onderdoorgangen en een groot aantal smalle singletrails.

Bovendien wilde men de bossen niet ontsieren met wegwerp-afzetlinten. Uiteindelijk staat duurzaamheid, naast het plezier van gravelen en racen, hoog op de agenda - niet alleen bij Santa Vall, maar ook bij andere Klassmark-evenementen zoals de Trakka.

Om daaraan tegemoet te komen wordt het achteloos weggooien van afval buiten de aangegeven zones langs het parcours streng bestraft - met tijdstraffen tot en met diskwalificatie. Daarom moeten alle deelnemers hun repen en gels met hun startnummer markeren. Er liggen stiften in voldoende mate klaar bij start/finish en bij de bevoorradingsposten.

Verder wordt ook geen wegwerpplastic gebruikt: bij de bevoorradingsposten zijn er geen plastic bekertjes of wegwerpflesjes. In plaats daarvan krijg je bij de finish - tegen inlevering van je deelnemerspolsbandje - een vers papieren bekertje voor drankjes, houten bestek en een herbruikbare plastic schaal.

De start verloopt gefaseerd: eerst de Damen, daarna de Herren – telkens aangevoerd door de profs, gevolgd door de open Jedermann-Klassen. Terwijl de daadwerkelijke startpositie op de eerste dag afhangt van een realistische zelfinschatting, wordt de indeling van het startblok voor de tweede etappe bepaald door de aankomsttijd van de vorige dag.

Ik startte beide dagen van achteren – maar waarom eigenlijk? Zwak op de borst, te sloom of gewoon het gravelrijden verleerd? Jep, van alles een beetje. En alsof dat nog niet genoeg was, kwamen er ook technische problemen bij – ironisch genoeg werd de wedstrijd in souvereine stijl gewonnen door Magnus Bak Klaris op een vrijwel identieke Factor Ostro Gravel.

Na de start liep eerst alles op rolletjes: met een gezonde portie risico werkte ik me in de eerste zes kilometer naar het middenveld. Maar bij kilometer 9 – na de eerste afdaling – was de euforie sneller verdwenen dan de lucht uit de banden: klapband voor en achter, en een lekke achterband.

Kort door de bocht: de gemonteerde Goodyear Connector Ultimate TLR in 40C rolden zwar soepel en snel op asfalt en grind, maar boden te weinig lekbescherming om mijn downhillkunsten ongeschonden te doorstaan. De precieze oorzaak bleef een raadsel, maar de tubeless-sealant weigerde consequent te dichten, terwijl de lucht sneller ontsnapte dan je kon knipperen.

Bovendien zat de band zo ontzettend vast in de velgrand dat zelfs oversize bandenlichters hun grenzen bereikten. De meegebrachte superlichte reservebinnenband overleefde de brute montagepoging ook niet – totaalverlies ter plaatse.

Toen uiteindelijk ook nog de bezemwagen aan me voorbijreed en zelfs de laatste deelnemer allang verdwenen was, maakte de eerste frustratie zich van me meester. Van „Ride fast“ naar „Die last“ in minder dan tien kilometer – loopt.

Kort voordat ik een taxi wilde bellen, doken gelukkig drie Spaanse fietstoeristen op, die hun hulp aanboden en een trekking-binnenband met Dunlop-ventiel (?) uit de bagage toverden. Hij paste, ik drukte hen vijf euro in de hand, en samen hijsten we de Amerikaan in het velgbed.

Maar nauwelijks wilde ik verderrijden, kon ik mijn ogen niet geloven: nu was ook de voorband plat als een flens. De volgende behulpzame Spanjaard moest zijn reservebinnenband opofferen. Deze keer legde ik zelfs tien euro op tafel - niet helemaal vrijwillig, want de vijfjes waren op. Bovendien merkte ik dat ik in mijn portemonnee nog maar één briefje van 50 had. Nogmaals mocht het dus niet misgaan - anders zou die derde binnenband echt heel duur worden.

Gelukkig hield alles deze keer dicht. Handen werden geschud, vriendelijke frasen uitgewisseld, en de drie Spanjaarden volgden me nog een paar minuten - vermoedelijk in de hoop dat de derde in het gezelschap toch nog de zaak van zijn leven zou doen. Niks daarvan.

Na de verknoeide wedstrijdonderbreking bij kilometer 9 begon een individuele gravel‑tijdrit van 71 kilometer. Mijn enige tegenstander: de tijdslimiet tot de verzorgingspost. Mijn trouwste metgezel: de Garmin Edge 130 met virtuele partner, geprogrammeerd op sluitingstijd.

Tenminste: als solist nam ik het parcours en de omgeving plotseling heel anders waar. Geen stress door achterwieljacht, geen gedrang in het gruppetto, gewoon landschap, grind en het monotone gezoem van de ketting.

De meeste posten langs het parcours waren er nog, de spaarzaam aangebrachte blauwe pijlen waren goed zichtbaar, en met de weergegeven Garmin‑track was de route zonder grote navigatiefouten te rijden - zelfs voor iemand als ik, die zich anders regelmatig in de route vergist. Na ongeveer een uur had ik zelfs de veegwagen ingehaald, en na nog een uur bereikte ik de verzorgingspost net op tijd - zeven minuten voor de tijdslimiet.

Vanaf dat moment ging het verbazingwekkend goed: een soevereine doormars naar de finish, met een degelijk tempo en slechts kleine pechjes - wat luchtverlies hier, een ketting die eraf ging daar en de ene of andere foute remming. Maar het belangrijkste: geen val!

Het parcours was indrukwekkend. Een perfecte mix van vlakke en heuvelachtige grindpaden, deels scherp steile offroad-klimmetjes, technisch veeleisende singletrails en een minimaal aandeel asfalt - precies zoals een gravel-fan het zich wenst.

De meeste gevaarlijke plekken waren goed aangegeven, toch werden ze de ene of andere renner fataal. Er waren genoeg kapotte fietsen te zien, en ook de ambulance had het druk. De renners om me heen gedroegen zich allemaal sportief en fair. Tot de laatste plaatsen kreeg je echter niets cadeau. Inhaalmogelijkheden? Vergeet het. Windschaduw? Als die er al was, dan alleen met uiterste inzet. Het voelde als een echt professioneel gravelrace, alleen dan in slow motion. Op zijn laatst na een blik op de uitslagenlijst werd mij duidelijk hoe enorm de afstand zelfs tot de snelste amateurs was - om nog maar te zwijgen van de gravelprofs.

Laten we over de eerste etappe maar het zwijgen bewaren. Voor de 114,5 kilometer van de tweede etappe had ik slechts 04:44:43 uur nodig. De winnaar kwam al na 03:17:46 uur als solist over de streep - met een offroad-gemiddelde van 34,74 km/h. Ongelooflijk.

Ook al hoef je je hier op geen enkele manier te meten met de profs of snelle amateurs (en dat zou je ook niet moeten willen), toch is een deelname voor iedere gravelfan absoluut de moeite waard. In de open klasse presenteert La Santa Vall zich als een uitermate sympathiek en tegelijkertijd professioneel georganiseerd evenement, dat ik persoonlijk ergens zou plaatsen tussen een gravelrace en een marathon.

Het evenement biedt bovendien het ideale kader voor begeleide ritten of vlotte groepsritten. De sfeer langs het parcours is ontspannen; van start tot finish word je volledig in de watten gelegd.

Naast de all-inclusive verzorging is er verse espressokoffie (Siebträger-Kaffee), een gratis technische service, parkeergelegenheid direct bij de start bij het voetbalstadion, een ruime wc- en doucheruimte, vijf fietswasplaatsen en nog veel meer.

Conclusie: Of je nu een ambitieuze racer bent of een ontspannen genietende gravelaar – bij Santa Vall komt iedereen aan zijn trekken.

La Santa Vall bewees opnieuw waarom Girona als de onofficiële wereldhoofdstad van de gravelfietssport geldt. Veeleisende routes, adembenemende landschappen en een geweldig deelnemersveld maakten het evenement weer tot een hoogtepunt.

Met het tweede afgeronde evenement van het seizoen richt de Gravel Earth Series nu haar blik op de komende 23 races, waarin de beste gravel-specialisten zullen strijden om roem, eer en waardevolle punten. Bovendien werd er dit jaar voor het eerst gestreefd naar een evenwichtige verdeling van de evenementen tussen Europa en Amerika, om rijders van beide zijden van de Atlantische Oceaan eerlijke kansen te bieden.

En NoPain? Hij heeft zijn eerste gravelrace niet alleen gefinisht - hij heeft de smaak te pakken gekregen. Wordt vervolgd...