De B Works: Juiste kettinglengte voor gravel, race en MTB

Drie van de meest voorkomende vragen die in mijn inbox terechtkomen:

#1 "Is het echt nodig om de ketting te waxen?"
#2 "Welke is de juiste ketting voor mijn fiets?"
#3 "En hoe lang moet de nieuwe ketting zijn?"

Terwijl de eerste vraag kort en krachtig met „ja zeker“ te beantwoorden is, duurt het bij de andere twee iets langer en luidt het standaardantwoord helaas eerst „het hangt ervan af“. Maar geen zorgen, ik kan daar zeker duidelijkheid in brengen.

Laat je niet afschrikken als het onderwerp op het eerste gezicht ingewikkeld klinkt. Ik neem je bij de hand (virtueel, vanzelfsprekend) en los het raadsel stap voor stap voor je op.

En als je het echt goed wilt doen, gaat er natuurlijk niets boven een gewaxte ketting - bijvoorbeeld een uit mijn derbaranski.shop.

Optie nummer één klinkt even eenvoudig als plausibel: Je houdt je aan de kettinglengte die door de fabrikant is gemonteerd. Als tot nu toe alles goed heeft gewerkt, is dat de meest voor de hand liggende keuze. Dat hoeft echter niet altijd de perfecte oplossing te zijn – bijvoorbeeld omdat er al een fout zat of omdat er intussen iets is veranderd. Zo kan de cassette bijvoorbeeld van 11-30 naar 11-34 tanden zijn gewisseld, of kan er een derailleurkooi met grote rollen en een langere kooi zijn gemonteerd. Op het eerste gezicht lijkt dat nog te passen, maar een blik op de derailleur in extreme verzetten zoals 54/34 is de moeite waard. Als hij bijna horizontaal staat en op het punt staat af te scheuren, klopt er iets helemaal niet. Wees al voorzichtig bij het geleidelijk opschakelen – een te korte ketting valt vaak hoorbaar op door geratel.

Ik stond ooit echt met een maat in het terrein toen een achteraf gemonteerde ketting te kort was – dat eindigde in een derailleurramp met een gebroken spaak. Klinkt dom, maar wie reservekettingen bij elkaar in een doos bewaart, moet vóór montage beslist de lengte controleren. Gewoon de verwijderde en de nieuwe ketting naast elkaar leggen helpt zulke missers te voorkomen. Toch: tel altijd de schakels! Want afhankelijk van slijtage en rek kun je je anders ook vergissen.

Het volgende overzicht laat goed zien hoe sterk cassettegrootte en derailleur de kettinglengte beïnvloeden. Dat moet bij ombouw altijd in je achterhoofd blijven – en bij fullys niet vergeten: de ketting "stretcht" wanneer de achterbouw inveert.

Ongeacht welke fiets het is – voor zulke gevallen is het aan te raden kettingsloten te gebruiken die meerdere keren hergebruikt kunnen worden. Bijvoorbeeld die van YBN, die ik in mijn shop aanbied. Die van Shimano und SRAM daarentegen mogen officieel maar één keer gebruikt worden – en slim als ze zijn raden ze elke keer een nieuwe aan. Sinds kort heb ik trouwens ook YBN-kettingsloten voor Flattop-kettingen in het assortiment.

En hoe doe ik dat bij mijn fietsen – en waarom soms anders dan aanbevolen?
Bij fietsen met voorderailleur laat ik de ketting graag zo lang mogelijk. De reden: ik wil bij bladen en cassette maximale speling hebben en me niet door de kettinglengte vastleggen op een bepaalde verhoudingsstap. Daarvoor wissel ik nu eenmaal te vaak van componenten.

Bij een eerste montage leg ik de ketting voor op het kleine blad en achter op het kleinste tandwiel met 11 tanden. Het achterderailleur span ik daarbij alleen heel licht voor. Daardoor hangt de ketting in deze „domste“ versnelling, die ik toch nauwelijks gebruik, niet slap rond. Tegelijk blijft er boven – op het grote blad en de „reddingsring“ met een 30- of zelfs 34-tands kransje (allemaal Shimano!) – genoeg ruimte, zonder dat er iets beschadigd raakt.

Mocht dat niet schakelen: ik heb alle Synchro-Shift- en soortgelijke Di2-assistentsystemen uitgeschakeld. Ik wil bewust zelf beslissen wanneer de voorderailleur beweegt – en wanneer niet. Vooral met een 34-tands krans kun je veel beklimmingen op het grote blad wegdrukken zonder meteen naar het kleine blad te schakelen (tenminste hier in het noorden). Lieve groeten aan mijn critici in het Allgäu met de klimgenen – ik heb jullie allemaal ook graag.

Hetzelfde geldt voor mijn tijdrijdfietsen, die vooraan sowieso vaak nog maar één vrij groot blad hebben. Deze hebben bijna altijd een speciaal derailleur gemonteerd dat in combinatie een langere ketting nodig heeft. De klassieker: 58 tanden vooraan, 11-30 tanden achteraan, plus een OSPW-derailleurkooi. Daarbij past bij mij altijd de originele geleverde kettinglengte van 116 schakels. Daarmee blijft het derailleur op het 11-tands tandwiel onder spanning, en op het 30-tands tandwiel is er nog genoeg reserve – zonder dat hij horizontaal staat of gaat ratelen.