Dachsteinronde e-powered door Bosch

"De Märchenwiese in Ramsau, waar het pad zich zo naar de Dachstein-zuidwand kronkelt!"
"De Öfen!"
"Maar niet zonder eerst een krapfen op de Ritzingerhütte ..."
"Pflindsberg natuurlijk, met uitzicht op Altaussee, Trisselwand en het meer."
"De Bachlalm met haar marmotten."
"Oostoeverpad!"
"De Ödensee en de Kohlröserlhütte."

Dat is nu bijna twee decennia geleden. Ontelbare uren hebben de inmiddels gepensioneerde bakker en de voormalige docente in sport, aardrijkskunde en Duits sindsdien als vrijwilligers besteed. Zodra de sneeuwsmelt het toeliet, gingen ze er altijd op uit. Eerst de lager gelegen passages, later de beklimmingen en almweiden. Naderen per auto, afronding per fiets, met accuboormachine, borden en schroeven in de bagage.
Ze zagen e-bikes komen en klassieke mountainbikes verdwijnen. Ook hun eigen wagenpark is intussen gemotoriseerd - aanvankelijk een toegeving aan Walters longziekte; tegenwoordig wil Rosi het gemak van een druk op de knop ook niet meer missen. Des te glimlachender herinneren ze zich hun vroegere Kettlers en Marins, en hun vreugdevolle verbazing toen de eerste legale touraanbiedingen in het Salzkammergut hen eindelijk niet meer naar het buurland lieten uitwijken.

We zitten met het echtpaar Putz in de Gastgarten van de Agathawirt, terwijl ze ons hun verhaal vertellen. Voor de Dachsteinrunde en haar rijders is de traditionele landherberg aan de voet van de Pötschen, met zijn machtige bomen, dikke muren en voortreffelijke culinaire creaties, sinds het allereerste begin een ontmoetingsplek.
Gastvrouw Andrea Schenner voegt zich bij ons. Zij behoort tot de vroegste en meest uitgesproken voorstanders van het project en draagt het tot op de dag van vandaag als bevlogen gastvrouw met hart en ziel mee. Het jongste bewijs: de recent tot e-bike-garage omgebouwde Stadl, waarin onder andere twaalf Bosch-laders hun werk doen. Met slechts een piepkleine vertraging druppelt uiteindelijk ook Martin Huber binnen; als Salzkammergut Trophy-mastermind is hij niet onbetrokken bij de toeristische accenten in de regio.
Onze aftrap van het avontuur Dachsteinrunde epowered by Bosch kan niet beter worden vormgegeven dan met dit gezelschap.

Op het eerste gezicht is er niets veranderd. Rustig en vredig liggen de hutten und Trempel in de kom, in de verte rinkelen koeienbellen, nog verder weg groeten de kale rotsen van meerdere tweeduizenders. Hongerige wandelaars laven zich aan Brettljause en Kasnocken, fietsers zoeken met rood hoofd na de 800 hoogtemeters klim naar schaduwplekjes. Vriendelijk glimlachend komt Marianne de deur uit. Een bontgemêleerde werkjurk, een witte schort, zwart, kort haar – precies zoals bij onze laatste ontmoeting in 2006. De tijd lijkt volledig sporenloos aan de alpenboerin op de Viehbergalm voorbijgetrokken te zijn.
Bij een tweede blik is er natuurlijk veel dat anders is. Voornamelijk E‑Bikes leunen tegen de hekken van Ritzingerhütte en co., in plaats van om eten en drinken te vragen, vragen velen als eerste om een laadmogelijkheid (helaas, nee!). Graag bestelt men naast zelfgemaakte sappen, karnemelk en Almkaffee ook een verzorgd glaasje wijn. En het water om te wassen en voor het huishouden raakt dankzij forse investeringen in de broninrichting niet meer schaars. Het leven met al zijn trends, behoeften en marketingideeën (concreet is het de "Almkulinarik by Richard Rauch", die de Sauvignon Blanc van Strauss uit Gamlitz en de Blauwe Zweigelt van Dworschak uit Leutschach naar het Kemetgebergte brengt) maakt dus ook geen halt bij het hoogste punt van de eerste Dachsteinronden-etappe.

Al twintig jaar brengt Marianne Gruber nu al elke zomer door op de Viehbergalm. En daarmee viert ze hetzelfde jubileum als de Dachsteinrunde, waarvan de route precies langs haar hut loopt (tip: overnachtingsmogelijkheid!). Die boerin uit Gröbming is een van de vele vrienden, ondersteuners, begunstigden, helpers, metgezellen en baanbrekers van deze grensoverschrijdende meerdaagse tocht. Daarbij is de 66-jarige veel zekerder over jaartallen en ontstaansgeschiedenis dan de verantwoordelijken van de MTB-tourklassieker:
1998 besloten haar beide dochters Birgit en Bernadette, de ene studente, de andere eindexamenkandidaat, als zomers baantje op de alm te gaan werken. Binnen de familie tot op heden legendarisch was hun destijds geuite eis: "Papa, we hebben twee koeien nodig!" Vier zomers later was het zichzelf aangeleerde kaasmaken geperfectioneerd, was het eeuwenoude hutje met aarden kelder en kaarslicht tot een min of meer bewoonbare woning omgebouwd, werd er een nieuwe botermachine aangeschaft - en was het sennerinnen-duo net getrouwd. En zo was het aan Marianne om bij haar dochters in de leer te gaan en de horeca voort te zetten.

De exacte aanvang, laat staan de bedenkers van de Dachsteinrunde, zijn daarentegen tegenwoordig nog maar moeilijk te reconstrueren (we hebben het natuurlijk toch geprobeerd, zie hieronder). Onze eigen annalen, eerdere verhalen, gedocumenteerde kruisverbanden met de drie jaar jongere Salzburger Almentour bewijzen in ieder geval: het moet 2002 geweest zijn toen de eerste wegwijzers voor de grensoverschrijdende meerdaagse tocht in de grond werden geslagen.

Door haar vroege ontstaan en landschappelijke schoonheid heeft de Dachsteinrunde, die voornamelijk over met grind bedekte bos- en geasfalteerde nevenwegen voert, zich destijds snel en duurzaam in de bucketlijsten van de plaatselijke tourbikers genoteerd. Er waren immers verder, met uitzondering van de veel langere en niet als rondrit uitgevoerde Alpentour, nauwelijks legale mogelijkheden om zich aan het hobby-mountainbiken te wijden — zeker niet als massacompatibele weekendtrip of korte vakantie.
Door de toerismeverantwoordelijken in de loop der tijd slim uitgebreid met een tegenlopende variant ("rood"), meerdere konditioneel en/of technisch veeleisende aanvullingen ("zwart") en tenslotte een verwennerige gourmet- en wellnessversie (4 dagen) en bovendien door den OÖ Tourismus inclusief bagagetransport professioneel op de markt gebracht, genoot de oorspronkelijk blauw gemarkeerde rondrit rond de König Dachstein lange tijd onverminderde populariteit, voordat zij wat onder de wielen van de toenemende trail-begeerte kwam.

In het licht van de coronapandemie is het aantal Dachsteinrunde-bikers, zo vertelden ons alle onderweg ondervraagde gastheren en accommodatiebieders, nu weer aan het stijgen. Op het klassieke mountainbike zetten tegenwoordig echter nog maar weinigen. Ze stappen liever op hun pas aangeschafte of al langer gebruikte E-MTBs en beamen zich relatief moeiteloos over de bergen en landsgrenzen. En in plaats van, zoals vroeger, in vriendenkring of verenigingsverband te rijden, gaan ze vaker met hun partners of levensgezellen op tour.
Parallel smeden ook de toeristische medewerkers van de in totaal vijf betrokken toerismeverbonden verfristingsplannen. De onderscheiding in Dachsteinrunde rood en blauw zal waarschijnlijk binnenkort achterhaald zijn; te onbelangrijk zijn de van de rijrichting afhankelijke klimvariabelen in tijden van de e-bike. In het najaar van 2021 begint de nieuwe bewegwijzering van de twee resterende varianten volgens de recent door Salzburg overgenomen norm.
Grotendeels al gerealiseerd is de "elektrificatie" van de Dachsteinrunde: talrijke partnerbedrijven langs de route (gedetailleerde lijst zie infobox onderaan) werden uitgerust met Bosch Fast-Chargers, die het herladen van de e-bike-accu's snel en comfortabel mogelijk maken binnen een koffiepauze, lunchstop of namiddagpauze. "Dachsteinrunde epowered by Bosch" heet dit project, waarvan wij — samen met ultramoderne huurfietsen van Goisern Bikeworld — het enorme voordeel tegenover het meeslepen van een reserveaccu in volle teugen genieten.
En dan staat met de "Dachsteinrunde VR" nog een variant in de startblokken, die vanaf nu de brug slaat van het klassieke aanbod naar moderne uitvoering en van toerenbiken naar etappewedstrijd belooft: naar het voorbeeld van de Salzkammergut Trophy Individuell kan de meerdaagse tocht via een tracking-app daarbij voor het eerst op tijd (respectievelijk met de e-bike op doorkomen) worden afgelegd — althans langs een dagelijkse klim. De daartoe nuttige markeringswerken ter benadrukking van de start- en controlepunten evenals stages zouden op 13 augustus afgerond moeten zijn. Buiten deze waarderingssecties zijn pauzes, genieten van de natuur, horecastops en zelfs vrije routekeuze mogelijk.

"Oeps! Je hebt geen internetverbinding!" In plaats van een tussenstand van de bepalende klim van de eerste etappe geeft de app die verantwoordelijk is voor lokalisatie en meting op de Viehbergalm ons alleen een foutmelding. De mankementen van moderne techniek ...
Misschien bedenkt de op de achtergrond doorlopende software zich nog als ze later weer verbinding maakt? In elk geval goed dat als backup en bewijs, om in de klassering van de Dachsteinrunde VR opgenomen te worden, ook het later uploaden van de GPS-track geldt.

Hoe dan ook, temeer daar wij als e-bikers in de virtuele uitslag toch niet tegen de klok hebben gereden. Dachstein-gletsjergloed bij ochtendzon, de oversteek naar Stiermarken via "Individualvariante" Halleralm en Pötschenwand, het prachtige Ödensee en zijn smaakvol opgepoetste Kohlröserlhütte met bijbehorende delicatessenwinkel, het fjordachtig aandoende Salza-stuwmeer, waarop de roeiboten en stand-up-paddles zo vredig naast elkaar bestonden ... We hebben vandaag werkelijk al te veel moois gezien om ons door een telefoon-app de pret te laten bederven!
Om nog maar te zwijgen van de andere hoogtepunten van de dag die daarna nog volgen: de wild-romantische kloof genaamd Öfen, die Stoderzinken en Kamm zo spectaculair doorsnijdt en de weg die erdoorheen loopt bijna zo steil naar beneden doet storten als de daarin gelegen Gröbminger Bach; het Ennstal met zijn groene weiden en afwisselende natuurpaden, soms direct naast de rivier, soms op en neer door het bos; de uitstekende keuken van Franz Danklmaier jr., Grafenwirt in Aich en creatieve geest achter het modern geïnterpreteerde, huiselijke culinaire concept; en last but not least: de beklimming naar de Dachstein-zuidwand met apfelstrudel op de Brandalm."

Aandachtige lezers die het project of de plaats kennen, hebben op dit punt al opgemerkt: Met onze routemix en het dagpensum ploegen we wild door het Dachsteinrunden‑portfolio.
Met een verkorte variant van de Goiserer‑lus als opening en de geplande extra ronde in Ramsau bevinden we ons in zeer zwaar terrein. Tegelijkertijd getuigen de etappeplaatsen Bad Goisern en Filzmoos — dus slechts twee in plaats van de gebruikelijk aanbevolen drie — van een in wezen ambitieus project.
"We hebben tenslotte e‑bikes", werkt maar beperkt als kalmeringspil. Inderdaad worden de benen in dezelfde mate van het werk ontlast als de Bosch‑motoren brommen. Maar zelfs de aller‑snelste snelladers die we — tot ons genoegen — bij meerdere (ook in de Spoferan‑app vermelde) laadstations aantreffen, dwingen ons, met fotorugzak beladen en door beeldopdrachten vertraagd, tot niet slechts één meeruurlange pauze.

Omgekeerd maken afsnijders en wegvarianten, omleidingen en fietspaden het van oudsher mogelijk om bepaalde uitdagingen van de Dachsteinronde de schrik te ontnemen of er volledig aan voorbij te fietsen.
Wat zich met name voor groepen met een ongelijk prestatieniveau heeft bewezen, is daarom ook als spelregel in de moderne VR‑variant opgenomen: De routevoering is, met uitzondering van de drie secties met tijdregistratie, vrij te kiezen; de bestaande route inclusief varianten is daarmee niet meer dan een (goede) aanbeveling, waarvan je je bijvoorbeeld bij slecht weer gerust kunt afwijken.

Het is vroeg in de middag, de zon schijnt vanuit een stralend blauwe hemel. Met ruim 70 kilometer en 2.000 hoogtemeters op de displays hebben we ons onze tweede pauze na de delicaat-creatieve „Bögl-Brunch“ in de Kohlröserlhütte verdiend.
We vermoeden nog niet dat zich een flink stuk verder naar het zuidwesten de atmosfeer begint op te warmen voor een onaangename, avondlijke verrassing. Ons plan om Stage 2 direct op de eerste dag omhoog naar de Türlwand mee te pakken, wordt verijdeld door een plots opkomend onweer. Toch zullen het voorgevoel en de waarschuwing van local Heinz Sieder, die ons een stuk van de weg vergezelt, ons behoeden voor het gegarandeerde onheil aan de voet van de Dachstein-zuidwand en ons via de provinciale weg in allerijl naar Filzmoos brengen. Maar het Schladmingse MTB-urgestein zal het DNF achter onze namen in de deelnemerslijst van de Dachsteinronde VR niet kunnen voorkomen. Ons schema is ook op de tweede dag te krap om het gemiste vroeg in de ochtend nog in te halen.

We gaan dus ook zitten aan een van de met weidebloemen liefdevol versierde tafels van de Ritzingerhütte en bestellen wat ons als bij toverslag hierheen heeft gelokt, ondanks de slinkende accucapaciteit: Steirer- en Stoderkrapfen.
De laatsten zijn wat men gewoonlijk kent als boerenkrapfen, alleen luchtiger, lichter en gemakkelijker verteerbaar, wat ofwel aan de berglucht ofwel aan Mariannes vingertopgevoel voor deegconsistentie & Co. moet liggen. De eerstgenoemden bestaan uit in heet vet gebakken roggebloemflappen, die bestrooid worden met kruidige Steirerkas en naar keuze ook met kool.
"Liefhebben of laten" zijn de enige mogelijke benaderingen van de voor het Ennstal zo typische, kruimelige en eigenlijk zeer magere Mürbkäse, die de EU onlangs tot beschermde oorsprongsbenaming (g.U.) heeft verheven. Wie hoort hoe de Sennerin van de Ritzingerhütte over haar Steirerkas spreekt, die zes weken lang in de kelder rijpt en dagelijks omgedraaid wordt, kan niet anders dan voor de liefde kiezen.
Trouwens: Een Steirerkrapfen met bestek eten is een no-go. Je rolt en vouwt hem op zoals een wrap.

Gestart in Opper-Oostenrijk en 's ochtends al hopeloos vertraging opgelopen in Stiermarken, vangen de Hanneshof in het Salzburger Filzmoos ons na een diep indrukwekkende rit door de Öfen, een verdere laad- en lavenorgie in Aich en een hectische vlucht voor de onweersfront uiteindelijk 's avonds op.
Het letterlijk eerste huis op het dorpsplein, dat nog in de jaren zestig uit slechts een handvol boerderijen bestond en eigenlijk een toeristisch product is uit de vroege jaren zeventig, hoort qua Dachsteinrunden-dimensies eerder tot de nieuwkomers op de lijst van partnerbedrijven. Het ontbrekende pionierskapitaal maakt familie Mayr met hun team echter met inzet ruim goed en troost ons met voortreffelijk eten, een vlotte obergrap en een borreltje ter ere over ons virtuele falen en gemist Dachstein-highligt heen.

Veel te vroeg moeten we de volgende ochtend weer uit de bedden van het viersterrenhotel. Slaapdronken nemen we van de speciaal klaargezette Early-Bird-plank en slurpen koffie. In ieder geval doen onze benen dankzij de e-bikes geen pijn.
Pas bij het inrollen op de tolweg richting Hofalm langs de Warme Mandling worden we wakker. Het Garmin-thermometer geeft tien graden aan. Wat een geluk dat het beekje naast ons niet de Kalte Mandling is!

Trouwens, ook het uitzicht vanaf het terras van het Salzburger Dolomitenhof op de Bischofsmütze & Co. is de moeite waard. In Annaberg gelegen en daarmee aan het begin van het laatste derde van de Dachsteinrunde, heeft dit 3‑sterrenhotel zich eveneens sinds het prille begin van de meerdaagse tocht een naam gemaakt als betrouwbare overnachtingstip.
Een kwestie van eer dus dat wij, als we er toch niet slapen en ontbijten, minstens even bij de Bergschobers langslopen voor een praatje. We treffen chef Georg achter het huis in de fietscontainer. Hij monteert daar net zes gloednieuwe Bosch-snelladers.

Tijdens het praten over oude uitdagingen (trefwoord: vrijgave van routes) en nieuwe tijden (nogmaals: e-bikes) komt opnieuw die vraag naar boven die ons sinds ons vertrek in Opper-Oostenrijk bezighoudt: wie heeft de Dachsteinrunde eigenlijk uitgevonden?
„Ik weet het duizend procent zeker dat Martin (Huber, red.) als eerste bedoelde: 'Daar konden we toch mooi helemaal rondrijden'“, zei Andrea Schenner, de Agathawirtin. „Nee, ik was het niet“, had de vermeende bedenker echter fel geprotesteerd. Aan Stiermarkse zijde had Marianne Gruber de vroegere toerismechef Georg Pliem samen met de aantrekkingskracht van de Alpentour daarachter vermoed. „Nee, zeker niet“, had daarop echter onze tijdelijke gids Heinz Sieder geantwoord.
En de Salzburger versie? Georg Bergschober twijfelt. „Ik weet het niet. De Opper-Oostenrijkers hadden al een paar individuele tochten, de Stiermarkenaars de Alpentour. Ons stuk van Ramsau naar de Pass G'schütt ontbrak. En doordat erover gepraat werd is dat alles dan blijkbaar eerder toevallig één groot geheel geworden.“

Dat is een Salomonsoordeel waarmee we graag op weg gaan om onze missie, helaas niet gewaardeerd maar daarom nog lang niet waardeloos, te voltooien.
De toerismefunctionarissen van Goisern zouden de toevallige versie later na grondig onderzoek nog indirect bevestigen: de destijds kuurdirecteur Siegfried Mittendorfer meent dat het idee om de Dachstein met de mountainbike te omlopen in kringen van collega's en in gesprekken met andere toerismeverenigingen is gegroeid en geen echte bedenker heeft.

Zo onverwacht als het onweer gisteren kwam, zo zeker worden er voor dag 2 zware onweersbuien vanaf de namiddag voorspeld. We slaan daarom wijselijk de Hornspitzrunde over, om via de Pass Gschütt en de Gosausee direct bij de slotklim naar de Rossalm te komen. In ieder geval willen we na de technische K.O. op de Viehbergalm en de meteorologische bij de Dachstein-Südwand nog minstens één dagklassement op reguliere wijze binnenhalen!
Maar het kwam zoals het moest komen: hier nog een extra-foto, daar nog een oude bekende tegengekomen, en wow, kijk eens wat de panoramafunctie van de drone allemaal tevoorschijn tovert!
Tussen een afscheidsgroet richting het Tennengebirge, een riviertochtje over de Lammer, de Kirchenwirt in Gosau en absolute kitschalarm aan de noordvoet van het Dachsteinmassief met gletsjer, meer en hoogdramatische rotsformaties raken we zodanig versnipperd dat alleen nog de rood-blauwe Direttissima terug naar de Hallstättersee overblijft.

En daar zitten we dan aan de oever van het rondom vrij toegankelijke natuurjuweel, totdat het donkere gedonder ons naar huis drijft; vingers en tenen in het altijd verfrissende water, de Krippenstein - noordelijkste, plateauachtige uitloper van de Dachstein - net als aan het begin van onze rondtocht weer schuin voor ons.
Volgens de letter van de deelnamevoorwaarden zouden we bij de Dachsteinrunde VR gefaald kunnen hebben. Maar onze interne plusrekeningen geven volledig succes aan. Landschap? Mensen? Passie? Drie keer ruim 100 procent. Sportieve eis: voldoende. Vermoeidheid: totaal. Het zal een tijdje duren voordat alle indrukken zijn bezonken.

Maar voorlopig moeten we onze belevenissen nog in een kring vertellen. Andrea Schenner haast zich al hardlopend over het terras van de Agathawirt om zitkussens en servies voor de volgende regenbui te redden. Van Martin Huber is er zelfs met een klein beetje vertraging niets te zien. En het echtpaar Putz is vandaag natuurlijk ook niet opnieuw aanwezig.
Maakt niet uit. De belangrijkste vraag hadden we Walter en Rosi al bij de start gesteld. Of ze ook de in het najaar geplande nieuwe bewegwijzering van de Dachsteinrunde nog zouden aanpakken, hadden we hen — gezien hun aangetaste gezondheid en voortschrijdende leeftijd eerder voorzichtig — gevraagd. "We hopen het", kwam als uit een pistool geschoten het antwoord. "We brengen er tenslotte zo veel leuke uren mee door."
Net terug van fietsen, kletsen en genieten, kunnen we deze hoop maar al te goed begrijpen.