Met de gravelfiets in het Salzkammergut

Er hangt een vleugje arnica in de lucht, daarbij cichorei en hellerkruid, allemaal verpakt in het warme, kruidige boeket van vers hooi. Mijn zintuigen maken een vrolijke koprol. Een onmiskenbare herinnering aan de warme dagen van mijn jeugd keert terug: zo ruikt de zomer! Op mijn theatraal diepe zucht reageert Bernhard Höll met een lach. "Ja, bij ons wordt het gras nog opgehangen, niet in plastic opgerold."
Gisteren het ruisen van bomen, het tjirpen van krekels en het glinsteren van het meer. En vandaag ook nog hooibundels. Ik ben in de zevende hemel.

In werkelijkheid is onze verblijfplaats van heel aardse aard, en ook onze begeleider heeft een tamelijk alledaagse professie – hoewel zijn betrokkenheid en arbeidsijver vooral in het vroege zomer soms bovennatuurlijke vormen aanneemt. We zijn in het Opper-Oostenrijkse Salzkammergut, preciezer: Bad Goisern, en sportorganisator Bernhard Höll speelt twee dagen lang onze gids.

Drie tochten met in totaal ongeveer 140 kilometer en 3.500 hoogtemeters heeft Bernhard Höll voorlopig samengesteld. En natuurlijk had de parcourschef van de Salzkammergut Trophy nog meer lonende varianten achter de hand. "Maar nu is het eerst even afwachten hoe het geheel wordt ontvangen", aldus de man van Bad Goisern voor nieuwe routes en oude probleemgebieden, die bij het gravelbiken op voornamelijk openbare wegen niet alleen de gecombineerde mogelijkheden van grind en asfalt waardeert, maar ook de relatief eenvoudige juridische situatie.

De korte tocht naar de Chorinsky Klause, met aansluitend een panoramarit langs de Eeuwige Wand (30 km/740 Hm), is bedoeld om in de stemming te komen, even te proeven en te genieten. Met "Weißenbachtalrunde" is de tocht eigenlijk wat misleidend genoemd, want die naam beschrijft slechts de eerste van de twee in de route opgenomen lussen, westelijk (Weißenbachtal) en oostelijk (Predigtstuhl) van de Traun. Maar: wie laat zich bij zoveel landschappelijke pracht en sfeervolle heerlijkheid ophouden met zulke nominale spitsvondigheden?

Ook wij pakten de instapronde naar de Brunntalalm en omhoog naar de Ewigen Wand aan als start van onze gravelreis. Via de wijk Wildpfad bereikten we al snel de Weißenbachwirt over een rustige zijweg. Na de splitsing naar de Chorinsky Klause werkten we ons over vrijwel gladgestreken grint in een gematigde klim naar de bouwhistorisch opmerkelijke houtdrijfinstallatie.
De bomen stonden dicht op elkaar, de varens groeiden weelderig, het pad slingerde zich zacht. Alleen hier en daar lieten abrupte afgronden vermoeden dat de ogenschijnlijk tamelijk lieflijke Weißenbach aan onze rechterkant ook heel anders kan.

Toen de zoutwerken van Bad Ischl en Hallstatt in hun bloeitijd stonden en het aanvoeren van brandhout voor de energie-intensieve zoutwinning het economische devies van de dag was, wisten de zoutbaronnen weinig te beginnen met de glasheldere bergbeek die zich in het relatief ruime bekken van de Brunntalalm romantisch over de weiden vertakte.
De eerste houten voorgangerconstructies voor de trift, dus het afvoeren van omgehakte boomstammen met behulp van een vooraf opgehoopt watergolf, dateren daarom al uit het begin van de 16e eeuw. Tussen 1809 en 1819 verrezen uiteindelijk het aan de Moravische edelman en president van de hofkamer Ignaz Carl Graf von Chorinsky gewijde stenen bolwerk, dat tot op heden bewaard is gebleven, volledig functioneel is en niet in de laatste plaats daarom als monument beschermd is.
Zijn massieve blokken, precieze geleidingen en min of meer met de hand vervaardigde details zijn tamelijk indrukwekkend. Hetzelfde geldt voor de direct omliggende natuur, die schommelt tussen lieflijke alpenweiden en wild naar beneden stortende rotsblokken.

Samen met de rustig gelegen Klausstube, de argeloos fladderende vlinders en de onvermoeibaar tjirpende krekels vormde dat een in zomerse warmte gehuld idyll, waaraan we ons met pijn in het hart weer moesten onttrekken. Maar het hielp niets. In het tweede deel van de tocht wachtte tenslotte nog een hoogtepunt op ons en onze gravelbikes!
Daarom in vlot tempo — en op sommige stukken over hobbelige ondergrond — langs de overkant van de Weißenbach uit het dal gereden en via het fietspad langs de Traun doorgerold naar Lauffen ...

Bijna had de rivier, die extreem veel smeltwater voerde, ons op dat punt trouwens een streep door de rekening gehaald, want het waterpeil stond al dreigend over de oeverhelling heen. Toch liet hij nog een smalle doorwaadbare plek bestaan, zodat we ons de omweg over de rijksweg konden besparen. Maar wat een indrukwekkend geraas en geklater was dat bij het Wilde Lauffen, de stroomversnellingen van de Traun!

In de wijk Anzenau begon de vier kilometer lange klim naar de Eeuwige Wand. 400 hoogtemeters maakten de onderneming tot een behoorlijk sportieve aangelegenheid; redelijk goed grind hield de eisen echter tegelijkertijd binnen de perken.
Pas bij het begin van het spectaculaire panoramapad moest vanwege een aantal over elkaar gestapelde rotsen de fiets worden gedragen. Maar goed, de passage bezorgt bij de Salzkammergut Trophy de meeste deelnemers zelfs bergaf met de mountainbike kopzorgen. Waarom zouden wij die dan bergop met een racefiets kunnen overwinnen?

Het door de oprijzende rotswanden van de Predigstuhl gehouwen wandelpad is voor Bikeboard-lezers werkelijk geen nieuwtje meer. Een vroeg bewijs (aangelegd 1954-1956) van toeristische vooruitziendheid, het biedt een fantastisch wijd uitzicht over het Goiserer bekken en de Hallstättersee tot aan de Krippenstein, aan wie we jaarlijks in het kader van de Salzkammergut Trophy in woord en beeld hulde brengen.
En toch houdt dit "Shared Trail", dat niet alleen wandelaars en mountainbikers, maar ook klimmers, e-bikers, schoolklassen op excursie en vele andere recreanten delen, steeds weer verrassingen in petto. Ditmaal waren het onze eigen indrukken:
Wie had gedacht dat het smalle lint, bereden met smalle banden, nog nauwer zou lijken? Wie had geloofd dat een leuning van staalkabel nog fragieler lijkt wanneer een racefiets ertegenaan leunt? Waarom waren de tunnels deze keer zo donker, en het aansluitende sagenpad zo ruw? Kunnen een paar centimeter veerweg en bandbreedte, een paar graden afwijking in hoek en verandering van zithouding echt zulke verschillen in waarneming veroorzaken?

Vanaf de Rathluck'n Hütte hadden we weer asfalt onder de wielen en een afdaling met uitzicht op het meer en de sneeuw, evenals razendsnelle bochten voor ons - typisch ideaal terrein voor een racefiets. Tot helemaal beneden in Goisern waren de intense gevoelens van grote hoogte verteerd. Tijd en plek voor koffie, een ijsbeker en taart in de banketbakkerij Maislinger!

Bovenal het eten. Zoals bekend houdt het, net als drinken, lichaam en geest bij elkaar. En voor wie zou het fysieke en psychische welzijn belangrijker kunnen zijn dan voor fysiek actieve mensen, die door talloze zintuiglijke prikkels die op hen afkomen ook mentaal flink worden uitgedaagd?
Zo ver, zo gerechtvaardigd zijn onze culinaire verwennerijen in herbergen, cafés, specialiteitenrestaurants en bakkerijen (zie tips voor een tussenstop).

De volgende versgemaaide wei - het lot is me vandaag echt goed gezind. Deze keer ligt het hooi niet opgehangen, maar zorgvuldig uitgespreid over het hele grasveld.
Intussen zijn we de landsgrens over en hebben we de Loser met zijn markante, vestingsachtige kalktop vlak voor ons. Sinds Oberlupitsch, waar ons de dichte bossen en het bruisende water van de Leisling uitspuwden, ligt het Stiermarkse Salzkammergut als geschilderd voor ons: links en rechts de uitlopers van Sandling en Sarstein, die langzaam aflopen richting Altaussee en Bad Aussee. Daarachter, met Trisselwand en Ahornkogel, de dichtstbijzijnde vertegenwoordigers van het Totes Gebirge; tegenover steken Zinken en Rötelstein hun kop op. Daartussen telkens weer kleine beboste topjes die uit het weelderige groen van het bekken oprijzen: Tressenstein, Gallhofkogel, Rauherkogel ... En dat fonkelen daar buiten, zou dat niet de Grundlsee kunnen zijn?

Het rondje om de Sarstein, onze rit van vandaag van 44 kilometer en 875 hoogtemeters, is een uitermate geschikte en afwisselende lus voor een breed publiek door het hart van het Salzkammergut, die als het ware voor de deur van de Agathawirt begint en eindigt. Eerst pakt men de zo vlak mogelijke oversteek van Goisern naar Aussee aan: de wildromantische, aangenaam schaduwrijke bosweg langs de Große Zlambach over de Leisling, net onder de imposante Pötschenwänd'. Dan volgt een golvende rit over heerlijk rustige, schilderachtige zijweggetjes: via Hinterlupitsch en Lichtersberg glijdt men het met houtsnijwerk versierde en door bloemen omzoomde Altaussee binnen en volgt vervolgens, eenmaal bij de oever van de Traun aangekomen, het niet minder rustige R19 via Obertressen naar Bad Aussee.

Een Nusskipferl in het Kurcafé Lewandofsky mag gerust blijven, voordat het vanuit het mondaine centrum van het Ausseerland over de relatief recent opgeknapte Koppenpas eerst vreselijk steil omhoog gaat, daarna prettig vlak verder en uiteindelijk steeds steiler naar beneden richting de Koppentraun en terug naar Opper-Oostenrijk.
Hier verandert de Salzkammergut-fietsroute van aanduiding van R19 naar R2, en het wegdek van asfalt weer naar vergruisd steen (grind). In het smalle dal, door het kristalheldere water in miljoenen jaren uitgekerfd, likken nog hier en daar de laatste sneeuwtongen over de bodem. Welke kracht er werkelijk achter de uitzonderlijke neerslagsommen van afgelopen winter schuilt, toont ons even later de Koppenbrüller-grot: de karstbron bij de ingang, waar soms nauwelijks een druppel uit ontsnapt, spuugt brullend en schuimend zulke ongelooflijke hoeveelheden water uit dat ze het wandelpad, dat de showgrot toegankelijk maakt, onder zich begraven.

Wat er nu nog zou volgen, was de — ook van de A-, B- en C-route van de Salzkammergut Trophy — berucht-beroemde beklimming naar de Roßalm, inclusief het onaangenaam grove grind en de lelijk steile laatste kilometers. Vervolgens de vlotte, vloeiende boswegafdaling naar de Gosausee met twee tegenklimmetjes en een droompanorama op de Dachstein en de Gosaukamm; evenals het afsluitende slot door "d'Gosing" — Hintertal, Mittertal, Vordertal — en de Gosauzwang met eindsprint over de westelijke oever.
Bij de Durchgangalm stuiten we echter al op de aanzienlijke resten van de afgelopen winter. "Daar kom je niet doorheen," wist Bernhard al vroeg in de ochtend te melden, daarom keren we bij de Waldbachstrub meteen om en besteden we de gewonnen tijd aan een tussenstop bij de Koppenrast.

"Gravel en Goisern, past dat voor jullie samen?" vraagt de routeontwerper ons na tweeënhalve dagen offroad-fietsen in de UNESCO-werelderfgoedregio. Ons antwoord: ja, voor sportieve mensen wel. Wie de vertaling verkeerd maakt of over het algemeen niets kan beginnen met langere beklimmingen, zal in het Salzkammergut, zelfs bij de meest zorgvuldige routekeuze, steeds weer moeten afstappen. Alle anderen biedt de gravelfiets de kans om het unieke landschap op zijwegen, fietspaden en grindpaden voor een deel volledig opnieuw te ontdekken ...