In Velo Veritas Beeldverslag 2024

Günther Weichbold wringt zijn armen zo dat het kraakt. Eerst kruislings met beide handen naar de schouderbladen, dan grote schoudercirkels, en tenslotte draait hij zijn hele romp terwijl hij met links zijn rechterheup vastpakt en daarna omgekeerd.
"Wat ben je daar aan het doen?" vraagt een van zijn vrienden, die zijn doen en laten steeds onbegrijpend volgen.
"Het shirt rekken. Is in de winter alweer kleiner geworden," grijnst de ietwat betrapte man in blauw-gele Denti-wol, met een kritische blik op zijn vermeende buik. Gelach onder de collega’s.
Met z’n zessen staan ze voor de gekoelde vitrine van het ontbijtcatering, gevuld met verrukkelijke Bircher-muesli, keurig opgemaakte fruityoghurt en de fijnste plaatkoek, en lijken wat besluiteloos. En inderdaad: "Wat doen we? Doen we wat?" werpt een ander lid van de groep vragend op. Het Stierse accent is onmiskenbaar.

"Dat zijn de vrolijksten. Vorig jaar zijn ze pas om zeven gestart," verklapt organisator Martin Friedl. Samen met zijn kompanen Horst Watzl en Michl Mellauner verwelkomt hij al geruime tijd deelnemer na deelnemer onder de startboog op het Retzer Rathausplatz en zendt ze, sinds de raadhuisklok zes uur heeft geslagen, eerst in een grotere groep, later in steeds kleinere formaties, het parcours op.
Dit jaar verloopt de besluitvorming duidelijk sneller. Misschien spelen de voor de middag voorspelde onweersbuien een rol. Stipt om 6:10 uur vormen de Steierse renners zich voor de startfoto en rijden dan vriendelijk zwaaiend weg, tussen het oeroude "Einkehrwürthshaus" en het sgraffitohuis de stad uit.

De vroege vogel vangt de worm, en bij In Velo Veritas hoort traditioneel ook de meest indrukwekkende sfeer daarbij. Op dit tijdstip is er, afgezien van enkele hondenbezitters, nog vrijwel niemand buiten. De straten en dorpen van het Weinviertel liggen onwerkelijk stil - ook op een relatief levendige, mondaine plek als Retz, en helemaal in een lieflijk-dromerig aandoend oud-stadsgasje als de Langen Zeile, waar het eerst noordwaarts gaat.

De wijnstad kort voor de Tsjechische grens is voor de derde keer na 2015 en 2018 gastheer van de rondrit op klassieke racefietsen (wie het nog niet weet: jaarlijks wisselende startplaatsen en routes horen, in het belang van afwisseling, tot de DNA van In Velo Veritas) en lijkt meer dan ooit gemaakt voor dit evenement:
Niet alleen verleent haar prachtige, met kinder-kopjes geplaveide hoofdplein, met de deels in de stijl van de Venetiaanse renaissance verbouwde huizen, het passende Italiaanse flair aan het evenement dat ooit naar voorbeeld van het Toscaanse l'Eroica werd bedacht. En niet alleen levert ze met raadslid Daniel Wöhrer een sinds de Retz-première door het retrovirus gecharmeerde IVV-fan die zich tijdens “zijn” weekend van vroeg tot laat inzet: geluidsinstallaties sjouwt, kortsluitingen verhelpt, interviews geeft, kabels regelt, lijnen opspant, 140 kilometer rijdt.
De huidige start- en finishplaats verenigt bovendien als geen ander de twee in de naam doorklinkende leidmotieven van het evenement - de fiets en de wijn. Denk alleen aan de beroemde Erlebniskeller, een gigantisch, meerlaagig labyrint van opslagbuizen en verbindingsgangen dat het hele stadscentrum doorkruist; of aan het liefdevol in de voormalige Schüttboden van kasteel Gatterburg ingerichte Fahrradmuseum.

Al op de dag ervoor had het enorme terrein tussen het met kantelen bekroonde Verderberhaus, de als monument beschermde pestzuil en het naar een kerk aandoende stadhuis zich meer en meer gevuld met oude racefietsen en bonte wielershirts.
Er was vanaf het vroege middaguur immers altijd wel iets te doen: rondsnuffelen tussen de vlooienmarktschatten, verzamelen voor de trainingsrit, het ophalen van de startpapieren, die — sympathiek sober — bestonden uit een startnummer met bijpassende lintjes, een vouwkaart voor controle-stempels en het noodnummer, evenals de mondelinge goedkeuring van die heer die de reglementaire uitrusting van fiets en rijders controleerde.

Want wie een echte klassieker wil zijn, laat zijn karaktertrekken zien: schakelhendels aan de onderbuis en pedalen die vlak en bij voorkeur met riempjes zijn uitgerust. Of anders geformuleerd: racefietsen tot bouwjaar 1987/88 of authentieke replica's mogen het zijn, want daarna deden in retrokringen verguisde uitvindingen zoals gecombineerde rem-/schakelhendels of klikpedalen hun intrede in de fietstechnologie.
En ook al staan er bij elke verzorgingspost altijd kundige monteurs klaar met helpende handen: het meenemen van passend reserve- en reparatiemateriaal voor het helemaal niet zo onwaarschijnlijke geval van pech is verplicht.

De tien seconden tussen het opnemen van contact met de handhaver van het reglement en diens vriendelijke „Passt!“ zijn echter al de enige wat strengere momenten tijdens het hele IVV-weekend. Over het geheel heerst aangename kalmte – ook of juist op zondag om zes uur, wanneer het eerste van drie starttijdvensters opengaat.

Nog geen twee kilometer voorbij Retz wijzen de eenvoudig opgespoten pijlen op de grond voor het eerst bergopwaarts. Als compensatie en als excuus nemen echter ook meteen de eerste wijnstokken positie in en leiden ze met hun keurig aangeplante rijen af van het topografische gebeuren.
Luidruchtige uitbarstingen, ratelend geschuur, onwillig gekreun. Fiets en berijder zijn, zo lijkt het, nog niet helemaal ingereden. Maar dat komt zeker goed in de loop van de volgende precies 212 kilometer en 2.200 hoogtemeters.

Waarbij: Zoveel tijd om te wennen van het anders meestal gebruikte, nieuwmodische gedoe naar de ongedwongen, elegante techniek van vroeger gunnen zich slechts weinigen van de dit jaar in totaal 948 deelnemers. Het overgrote deel, inclusief een hoog aandeel vrouwen, kiest de korte afstand van ongeveer 70 kilometer op de historische fietsen.
Wie het sportief wil, maar zich niet volledig wil uitputten, kiest het gouden midden met circa 140 kilometer en 1.500 hoogtemeters - en pakt daarmee ook de beste verhouding tussen routeafstand en bevoorradingsposten mee.

Waarom dit meer dan alleen een doorslaggevend argument kan zijn voor de keuze tussen een "epische", "veeleisende" of "genotvolle" lus, wordt uiterlijk bij het bereiken van het eerste rustpunt in de Eselsmühle in het JUFA Seefeld duidelijk.
Maar zover zijn we nog niet. Er valt nog het een en ander te ontdekken op het internationaal bekende Iron Curtain Trail, oftewel EuroVelo 13, en op de regionale fietsroutes met zulke aansprekende namen als Chardonnay-, Portugieser- of Rivaner-fietsroute om het Retzer Land en het Pulkautal te ervaren.

Hier moest Polt ooit wenen, kreeg hij bloemen en loste hij moorden op. De populaire misdaadromans van Alfred Komarek over de zwijgzame, melancholische figuur van provinciegendarme Simon Polt werden namelijk verfilmd in de kelderstraatjes, wijngaarden en dorpen van dit grensgebied met Tsjechië.
Langs de laagliggende daken, opgestapelde keermuren en overwoekerde bermen lijkt het alsof je elk moment de fietsend rechercheur tegen het lijf kunt lopen. In werkelijkheid kom je echter vooral heerlijke ruimtelijkheid tegen, verrassende uitzichten tot aan (serieus?) de Ötscher en de vooralpen en een weelderig groen.
Of het nu in de bijna eindeloos aaneengeschakelde wijngaarden, zacht golvende velden, kleinschalige bossen of laagblijvende hagen is: overal groeit en bloeit het. En in de grasstroken langs de weg zetten overal witte duizendbladen, blauwe korenbloemen, rode klaprozen en purperkleurige stokrozen accenten.

Op smalle en smalste boerenwegen slaat deze prachtige, altijd golvende, maar nooit echt steile route naar gevoel 763 bochten - en volgt daarmee niet alleen volledig autovrij de ontsluitingsroutes van de wijnbouwers. Ze wijkt, en dat is volkomen nieuw en ongewoon, voorlopig ook aan alle grindstroken die zich zouden aandienen.
Daar is echter niemand echt boos om, integendeel. Voorgaande onweersbuien en regen hebben immers veel kiezel en aarde op de soms met gaten bedekte, broze asfaltstroken gespoeld. De tractoren van de boeren, die met hun diep geprofileerde banden dikke leemsporen van de velden op de wegen rolden, deden de rest.

Maar je hebt tijd om voor gladde bochten de met smalle banden uitgeruste stalen rossen terug te remmen tot een waarschijnlijk valvrij tempo. Je hebt de rust om voor iedere koerswijziging zorgvuldig de voor het volgende wegrijden juiste versnelling in te leggen. Niemand dwingt je sneller te rijden dan je kunt of wilt.
Want bij In Velo Veritas is er geen stopwatch; alleen ruwe tijden waarop de uitbaters en kokkinnen, de aanpakkers en hulpsters naar huis willen. Wie die niet haalt, "zou zich iets moeten bedenken", waarschuwt elk jaar de vooraf verzonden info-mail. Dus bijvoorbeeld korter rusten, elders tegen betaling binnenstappen, of de afhaling door een begeleider regelen.

Alleen het finishercertificaat en -cadeaus vervallen dan. Want waar de stempel voor de doorkomstcontrole ontbreekt, ontbreekt ook het bewijs van de volledig afgelegde route.
In theorie. In de praktijk knijpen de organisatoren hier best wel eens een oogje dicht — vooral dit jaar, omdat meerdere rijders in het rood zich bij het knooppunt van de als 'acht' uitgevoerde eerste 70 kilometer verhaspelden en ongewild met één lus te weinig thuiskwamen.

Aan lange tafels of in gezellige rotanstoelen, op groene weilanden of te midden van prachtige wijngaarden, voor de chique foodtruck van Berno's Kitchen in Maissau of in de eerbiedwaardige binnenplaats van de Oude Hofmolen Hollabrunn wordt er tenslotte vorstelijk gesmuld en hartelijk gelachen, gulzig gedronken of spontaan een date afgesproken, smakelijk gesmuld en samen gedacht aan: de laatste fietstocht door de Rhône-vallei, de meest recente aanschaf voor de allerbeste vrouw, het meest arbeidsintensieve restauratieproject voor eigen gebruik of de afschuwelijke hagelbui bij de Kirschblüten Klassik in april.

Volgens het bord bij de ingang van de Weinterrasse Pulkau is er deze zondag een "gesloten gezelschap" op bezoek. Toch is er eigenlijk geen openere community dan die van In Velo Veritas, vrij naar het motto: "Ga zitten, we zijn met meer!"
Open ... en bont. Niet alleen door hun kleurrijke wielertruitjes, stijlvolle petten en grappige sokken in de stijl van het moment - of wat de retrofans daar nu maar voor houden.

Daar trapt tweevoudig nationaal kampioen op de weg Peter Muckenhuber, die bovendien zesvoudig (!) etappewinnaar van de Ronde van Oostenrijk is, naast Norbert Meier (geboren 1940) als oudste deelnemer van editie 12. Christian Klement draagt het gele tricot dat hij in 1982 veroverde (en dat – dankzij 30.000 kilometer per jaar – nog altijd fantastisch zit) als etappewinnaar van de Ronde van Oostenrijk bij de junioren, over dezelfde beklimming als Hans-Erich Dechant, voor wie de familie Vaderdag heeft opgefleurd met een gezamenlijke penny-farthing-tocht. Moeder Ehrl geniet op een van de vele mooie fietsen van haar zoon Daniel van een heerlijke vakantiedag en trapt daarbij over dezelfde wegen als Andreas Langl, olympiadeelnemer van 1992 en één van de vroegste Oostenrijkse legionairs in Frankrijk.
De helden van de jeugd, bijna om aan te raken, naast gewone wielerliefhebbers zoals de midden-zestigjarige Roswitha Üblacker en Lieselotte Pesek, die met bewonderenswaardig tempo en verve de middellange afstand afleggen, of de studenten en fietsknutselaars Lukas en Georg, die in het kader van de Epische hun 200-km-première vieren.

Deze mix is altijd een van de succesrecepten van In Velo Veritas geweest. En lijkt dat ook te blijven, aangezien een van hun meest gedecoreerde aanhangers de gemeenschap van wielrijders onlangs voorgoed heeft verlaten.
Rudi Mitteregger, viervoudig Glocknerkoning en drievoudig Oostenrijk‑rondritwinnaar, wieleridool uit de jaren 1970 en vroegste In Velo Veritas‑fan, is eind april op 79‑jarige leeftijd overleden. Aan de velofiele bijeenkomst in het Weinviertel laat hij een bonmot achter, dat eigenlijk veel beter past bij de begaafde klimmer dan de woede-uitbarsting op de Gaberl, waarvoor hij ooit beroemd is geworden. Hij zei, gaf hij eens na de finish te kennen, dat hij de ronde had gereden „met een glimlach bij de start, met een glimlach tijdens de rit, met een glimlach bij de finish“.

Terug op het hoofdplein van Retz, waar bijna 24 uur geleden alles begon. Op z’n laatst bij de Welcome Party stappen IVV-organisatoren en -bezoekers gewoonlijk over van de plasticfietsperiode naar het tijdperk van de klassiekers; temeer daar, wanneer verzamelaar, expert en auteur Werner Schuster ter inleiding op onderhoudende wijze spreekt over de materiaaleigenschappen van titanium en staal en aan de hand van exclusieve exemplaren toelicht hoe mensen hun angsten en twijfels in verband met nieuwe buisverbindingstechnieken bestreden.

Het plaatselijke cateringbedrijf Pabst Power Kitchen vergemakkelijkte het aankomen met smaakvolle gerechten en perfecte logistiek. Een bont potpourri van Paprikahendl en wraps via pasta en curry tot maanzaadnoedels en salade, steeds vers en vlot geserveerd - zo viert men feest!
Daarbij de klanken van Time Lapse Music - boterzacht saxofoonspel, warme stem, maar ook brutaal elektrische gitaar, groovende bas. Mooi was wat de coverband daar van Imagine en Easy via Let's get loud tot Jailhouse Rock zong. Mooi en perfect geschikt om, met onbewust meewiegen of ritmisch wiegend voetje, eindelijk weer over het vak te praten, bestaande vriendschappen te onderhouden en nieuwe te sluiten.

Wer nun, einen Tag später, in die Gesichter der Heimkehrenden blickt, sieht noch viel breitere Grinser als sonst im Ziel von In Velo Veritas, noch strahlendere Augen, noch ansteckendere Begeisterung - und noch mehr Freude über das Hier und Jetzt.
Nicht einmal der kurze Regenschauer gegen halb sieben schafft es, die Leute zu vertreiben. Tische und Bänke bleiben noch lange dicht besetzt.
Auch ich lasse einen Zug für die Heimfahrt nach Wien sausen und dann noch einen. Denn nicht nur sind die Glieder rechtschaffen schwer und müde. Es schmecken auch die Rigatoni mit Spargel köstlich, die Gesellschaft ist fein und das Bier geschenkt.

Das Organisationsteam beginnt indes mit den Abbauarbeiten. Stadtrat Daniel Wöhrer schleppt ebenfalls schon wieder Boxen, Kisten, Equipement herum. Stückchenweise verschwindet die In Velo Veritas in Schachteln, Autos, Lagerräumen.
Aber keine Sorge: Nächstes Jahr um diese Zeit kommt sie erneut heraus.

Editie 13 van In Velo Veritas vindt plaats op 14./15. juni 2025 in Poysdorf!