De nieuwe Bosch Performance Line CX-R op de Orbea Wild

Eigenlijk ben ik geen fan van "sneller, hoger, verder", en ondanks alle openheid en liefde voor techniek vergezelt mij van oudsher ook altijd een zekere scepsis telkens wanneer beproefde mechanica door elektronica aangevuld of vervangen zou moeten worden. Of wanneer, zoals nu, in de wedloop om wattages en koppel het gevaar dreigt dat de focus op het essentiële verloren gaat.

Des te meer onder de indruk ben ik wanneer relatief conservatieve en consistente bedrijven zoals Bosch innovaties op de markt brengen die niet alleen op papier indrukwekkend lijken, maar vooral op de trail en op de fiets een echte meerwaarde bieden.
Het gaat in deze korte review enerzijds om de nieuwe Bosch CX-R Motor, die met verhoogd vermogen en verminderd gewicht het hart van de Orbea Wild vormt; anderzijds om de Magura ABS-remmen en de nieuwe bediening van de TRP automatische schakeling, inmiddels allebei meer dan alleen een leuk speeltje en voor mij als programmeur ook een schoolvoorbeeld van wat voortdurende softwareontwikkeling en -optimalisatie kan bereiken.

Want in veel van wat zo probleemloos en onopvallend functioneert, schuilt ongelooflijk veel intensief ontwikkelingswerk, dat op het eerste gezicht niet altijd even zichtbaar is als bijvoorbeeld een kleinere en verbeterde motorbehuizing.

Pas wanneer je de mogelijkheid hebt meerdere softwaregeneraties met elkaar te vergelijken, wordt duidelijk in welke mate er bij moderne fietsen ook op dit front wordt onderzocht en ontwikkeld.

In ieder geval kunnen alle gebruikers van de Bosch Performance Line CX (Gen5)-motoren deze directe vergelijking zelf ervaren. Want met de update naar versie 1.28 van 14 juli krijgen alle motoren een prestatieverbetering naar 100 Nm maximaal koppel en tot 750 watt vermogen. De maximale ondersteuning wordt daarbij van 340% naar 400% verhoogd.
Daarbij is er ook voor de oudere motoren van de 4e generatie een eMTB+ modus, die de fiets over korte stukken (tot 2 m) duidelijk meer punch en, afhankelijk van de initiële aanzet, ook de bijbehorende naloop geeft, zodat je bergop ook over de lastigste hindernissen komt.

Persoonlijk vind ik de software-optimalisaties op het gebied van schakelen en remmen minstens zo interessant. Ook hier hebben de ontwikkelaars uitstekend werk geleverd. Maar daarover meer na de technische feiten van onze testfiets.

Al na de eerste paar hoogtemeters en dalletjes op de trail is het duidelijk dat de nieuwe automaatstand, oftewel de M+-stand, mijn persoonlijke hoogtepunt is.
Ik mocht de Bosch eShift van de TRP A12 al in de herfst beoordelen, waar de automaatmodus in principe bruikbaar werkte (Bosch Performance Line CX Gen5-test).

Maar de nieuwe softwareversie biedt een volkomen nieuwe ervaring. Want het Rolling Shift werkt gewoon fantastisch - zo goed dat ik het nu al mis op al mijn bikes.
Stel je voor: na elke rollende fase zit je altijd in het juiste verzet, of je nu bergaf uit een langzame bocht steeds sneller wordt, of na een snelle downhill plotseling in langzaam technisch terrein moet remmen. De aandrijving onder je draait en de schakeling schakelt daarbij bijna onmerkbaar.
Op mijn thuisrondje zijn er passages waar je plotseling uit een steile downhill een beekje oversteekt en meestal heel snel moet schakelen om de aandrijving niet af te slaan. Op de Orbea Wild met de Bosch-TRP semi-automaat moest ik even grijnzen, want bij de eerste trap omhoog was duidelijk dat het als bij toverslag gekozen verzet precies goed was.

De rest van de ronde heb ik vervolgens geprobeerd volledig in de automaatstand af te leggen en de elektronica op mijn vooraf ingestelde trapfrequentie te laten beslissen - en wat kan ik zeggen: ook dat werkte voor mij aanzienlijk beter dan nog een paar maanden geleden.
De keuze van de versnellingen klopt voor ongeveer 90%; problemen doen zich alleen voor bij abrupte beklimmingen, waar snel dalend toerental en snel toenemende trapkracht samenkomen. Dan is de automaat niet snel genoeg met opschakelen. Daar staat tegenover dat de handmatige override nu door de automaat gevoelsmatig langer wordt gehonoreerd, zodat je na een handmatige schakeling doorgaans in het gekozen verzet blijft totdat je met je trapfrequentie weer flink uit het toerentalbereik valt.
Al met al zou ik zeggen: op een toerfiets is de automaat snel en betrouwbaar genoeg om nooit de schakelhendel te hoeven pakken. Op een MTB in wild terrein zijn af en toe correcties nodig.

De nieuwe automaat is trouwens nu niet alleen beschikbaar voor de TRP E.A.S.I. A12/A11/A10 schakelsystemen, maar ook voor veel Shimano Di2-schakelingen, enviolo, Rohloff E-12 en Classified Powershift.

Naast de ergonomisch uitgewerkte Mini-Remote is op de Orbea Wild met de Kiox 400C ook de nieuwste hoofdunit van Bosch ingebouwd, die voor het eerst een 2” display in de bovenbuis biedt.
Ook hier doen de Duitsers geen halve maatregelen: het display is uitstekend afleesbaar en met de Mini-Remote op de vertrouwde manier te bedienen. Mocht ondanks alle waarschuwingen de batterij van de draadloze hendel toch leeg raken, dan kunnen de ondersteuningsstanden ook met de twee knopjes op het display worden bediend.
Aan de bovenzijde van het display zit een USB-C aansluiting, om tijdens de rit bijvoorbeeld een Garmin-GPS of de telefoon op te laden. De menu's zijn in principe vanzelfsprekend en bieden naast de weergave van de belangrijkste rijgegevens ook de mogelijkheid om ABS, automatische schakeling en diverse instellingen direct via menu's te wijzigen. Bovendien kunnen, zoals bij de voorgangers, ook Bluetooth-hartslagbanden met de Kiox worden verbonden.

Door de fraaie integratie in de stuurpen, het onopvallende uiterlijk en de kinderlijk eenvoudige bediening vind ik de Kiox 400C met de Mini Remote momenteel een van de meest visueel en technisch aansprekende systemen op de markt.

Er is wat tijd verstreken sinds NoPains' wilde remmanoeuvres op de lage-instapfiets. Ook mijn laatste ABS-ritten liggen al even achter me en ik heb de indruk dat de softwarebesturing verder is verbeterd en duidelijk verfijnd is.
Onze vorige testfiets had bijvoorbeeld nog toerentalsensoren op de rotor van de achterremschijf, terwijl die sensor op de Orbea niet meer nodig is.

De theorie achter al die mogelijkheden is één ding. Maar wat me deze keer echt overtuigd heeft, was het rijgedrag op de trail. Nog nooit had ik een fiets waarbij het ABS zo perfect en onopvallend zijn werk doet.
Als je bij 30 km/u op losse, zanderige trails, bezaaid met dennennaalden en stenen, vlak voor een steile helling vol in de remmen gaat en de rem maximaal vertraagt, zonder ooit te blokkeren, is dat echt indrukwekkend. Vooral omdat je onvermijdelijk remt met de verwachting dat je óf naar voren wegglijdt óf een langere remweg zult hebben.

In echt steil, glibberig terrein, waar je ook zonder ABS met slechts één rem niet meer tot stilstand zou kunnen komen, doet de Magura MT7 zonder te blokkeren haar best. Je wordt wel steeds sneller, maar het voorwiel blokkeert nooit en zo kan de achterrem haar volledige potentieel benutten.
Dit alles werkt in de ABS Race-modus heel onopvallend en nooit storend, maar in extreme situaties toch behulpzaam. Dankzij de doordachte software is zelfs het blokkeren en het verplaatsen van het achterwiel in haarspeldbochten geen probleem.

Tot nu toe was ik altijd sceptisch over de voordelen van ABS op trailbikes. Maar de Orbea Wild met Bosch ABS Pro is voor mij persoonlijk een echte mijlpaal, omdat het systeem voor het eerst nauwelijks voelbaar is, tot het moment waarop je op een niet-ABS-fiets al zou zijn weggeschoven of aan de dreigende slip op de remhendel zou hebben toegegeven.

Last but not least komen we bij het hart van de Orbea Wild. De nieuwe CX-R valt vooral op door zijn verbeterde vermogensgewicht. Maximaal 750 W en 100 Nm staat op het gegevensblad van de CX-R, en dat bij 400% ondersteuning en 2,7 kg gewicht.
Ook robuustheid is een thema om de prestaties te leveren die professionals verwachten. Bosch bouwt in het lichtere magnesiumhuis van de CX-R een titanium krukas en keramische kogellagers. Daarnaast is er, naast de eMTB+-modus, vooral de Race-modus die de CX-R typeert en zorgt voor maximale duwkracht (en naloop).

In de praktijk valt mij als eerste de soepelheid van de motor op. Deze laat zich bij het oliën van de ketting op een bepaalde manier makkelijker draaien dan een motorloze aandrijving (omdat alleen het kettingblad in plaats van de krukas draait). Voorbij zijn de tijden dat je bij het oliën of waxen van de aandrijving stevig aan de ketting moest trekken.
Sterk trekken doet voortaan alleen nog de CX-R motor zelf op verzoek. De prestatieboost ten opzichte van de eerdere motoren merk je het duidelijkst wanneer je met een collega onderweg bent die nog op een Gen4-motor rijdt.

De CX-R heeft behoorlijk punch, wat vooral in de Race-modus en diens wat wennende naloop duidelijk wordt. Zelfs ervaren bikers moeten van deze modus met voorzichtigheid genieten en/of in zeer steil terrein altijd in gedachten houden dat de motor‑kick kan aanhouden.
Ik persoonlijk geef de voorkeur aan de eMTB+- en naar beneden gerichte modi, waar de verhouding tussen eigen kracht en motorkracht nog redelijk in balans is — maar dat hangt natuurlijk ook sterk af van het rijprofiel.

Algemeen vind ik de besturing inmiddels extreem fijngevoelig (1000 metingen per seconde zorgen daarvoor). Vooral vertrekhulp en doseerbaarheid in de minder radicale modi zijn echt top en wie het nodig heeft, vindt in de Race-modus maximale acceleratie en maximaal vermogen ook voor langere tijd.
Het mooiste is dat veel van de softwareverbeteringen die bij de CX-R al serie zijn, via een eenvoudige firmware-update ook voor bestaande CX-motoren worden doorgevoerd, waardoor de grote massa, ook de sportieve rijders, nog steeds uitstekend bediend is.

Het grote geheel is niet alleen de som van de onderdelen, maar in het geval van de Orbea Wild vooral het samenspel daarvan. Deze 'Best-of-Bosch'-bike toont wat vandaag de dag technisch al mogelijk is als top-hardware samenkomt met even doordachte en geoptimaliseerde software.
Wanneer aanvankelijke gimmicks zoals een automatische schakeling dankzij Rolling Shift plotseling functies worden die je vanaf dat moment op alle andere bikes pijnlijk mist, is dat een sterk teken dat de richting waarin het gaat een goede is.

De softwareontwikkeling is al met al mijn hoogtepunt van deze korte recensie, want zelfs het ABS voelt ondertussen op een enduro zo solide dat er van het oorspronkelijke veiligheidskenmerk voor toerrijders al lang geen sprake meer kan zijn, en de ABS Pro-integratie biedt ook op de trail een echte meerwaarde.

De Performance Line CX-R-motor is weliswaar een duidelijk statement richting die fabrikanten die elkaar proberen te overtroeven met de huidige prestatie-superlatieven. Tegelijk verliest Bosch niet zijn focus en kan het wat mij betreft vooral punten scoren met het ronde, evenwichtige totaalpakket.
Dit betreft enerzijds de bijna naadloze verdere ontwikkeling en de ondersteuning van bestaande producten, de serieuze marktbenadering met een groot dealernetwerk en goede onderdelenvoorziening. Anderzijds ook de onderlinge compatibiliteit en de mogelijkheden die het Smart System eindgebruikers, maar ook fabrikanten biedt - van de keuze van displays, via de bedieningsmogelijkheden (Remote, Controller) tot de aansluiting van diverse apparaten.