Trail biking w Vinschgau

„Chcecie herbatę?“ Boris, z pewną troską o nasze samopoczucie, spogląda na nas, jednocześnie pocierając zmarznięte dłonie. Niezdecydowani patrzymy na zachód, skąd nieubłaganie zbliża się groźna, czarna ściana chmur.
„Nie, lepiej jedźmy dalej. W przeciwnym razie deszcz na pewno nas złapie”, decydujemy ostatecznie – nie bez tęsknego spojrzenia w stronę ciepłego wnętrza schroniska Naturnser Alm.

Znajdujemy się na wysokości około 1.900 metrów; na tej wysokości w dolnym Vinschgau ledwo przebiega granica lasu. Normalnie bylibyśmy dotychczas wdzięczni za cień, jaki zapewniał nam gęsty las aż do samego schroniska. W końcu w tej okolicy, statystycznie rzecz biorąc, słońce świeci około 315 dni w roku, a w czerwcu upał z dna doliny Adygi potrafi dość gwałtownie wspinać się po zboczach. Ale co jest normalne w tym przedwczesnym lecie pełnym chłodu, opadów i powodzi?

Z Vinschgau oznacza się geograficznie obszar pomiędzy Przełęczą Reschen a Töll, charakterystycznym stopniem doliny tuż przed Merano. Tak zwana dolna część tego obszaru zaczyna się krótko po zakręcie rzeki Adyga na prawo w miejscowości Prad am Stilfserjoch.
Wikipedia twierdzi, że ten region, otoczony przez grzbiety górskie o wysokości 3000 m, nie jest narażony na meteorologiczne niedogodności ani z północy, ani z południa. „Jednym z (…) skutków jest niedobór opadów, który w połączeniu z dużą ilością godzin słonecznych czyni Vinschgau jednym z najsuchszych dolin Alp.”
No cóż.

Obecnie wątpię, czy temperatury są jeszcze dwucyfrowe; wolałbym tego nie sprawdzać. Możliwe, że w przeciwnym razie pokonałbym pozostałe 100 metrów wysokości do Rauhen Bühel z pośpiechem i z niezadowoleniem przyjąłbym uprzejme zaproszenie gospodyni do izby alpejskiej. Przynajmniej kulinarnie, sądząc po menu, na pewno nie byłoby to błędem.
Jeśli chodzi o całokształt doświadczenia, na pewno byłby lepszy dzień. „Z tarasu słonecznego masz zapierający dech w piersiach widok na imponujący świat górski Południowego Tyrolu wokół Naturns”, obiecuje strona internetowa schroniska. Alpy Ötztalskie wraz z grupą Texel byłyby na wyciągnięcie ręki, można by wygodnie rozsiąść się na leżakach, na przemian obserwując konie lub podziwiając panoramę.
My natomiast widzimy tylko pojedyncze szczyty wystające z szarej, mglistej chmury. W rzeczywistości widoczność kończy się na małym stawie, który znajduje się niecałe 100 metrów poniżej schroniska Naturnser Alm.

Więc wracamy na rowery i szybko wspinamy się dalej pod górę, zanim przełęcz Nörder całkowicie ustąpi i przepuści deszcz!
W Rabland, jednej z wielu małych miejscowości w dolinie między Schlanders a Meranem, rozpoczęliśmy ten poranek, oszczędzając akumulator, wjeżdżając 800 metrów wysokości kolejką linową do górskiej wioski Aschbach liczącej 80 mieszkańców, a następnie wspinając się leśnymi drogami i trasą Bike Highline Meran o kolejne 600 metrów; silniki zawsze na poziomie 1, żeby na pewno nie było nam zimno w pięknym Południowym Tyrolu.

Highline to, jak już wiemy z naszej ostatniej wizyty sprzed pięciu lat, trasa wysokościowa po południowej stronie zbocza doliny Etschtal, która łączy poszczególne alpejskie pastwiska na górze Nörderberg. A Nörderberg to nie tylko pojedynczy szczyt o stosunkowo niewielkich rozmiarach (2.387 m) na wysokości Naturns. W rzeczywistości tak nazywa się cały, zacieniony raj MTB w regionie między doliną Martelltal a Algund.
Z bardziej wilgotnym podłożem i leśnym porostem kontrastuje on w sposób niezwykle urokliwy z przeważnie suchymi i przypominającymi śródziemnomorski klimat zboczami Alp Ötztalskich po przeciwnej stronie doliny, które na całej swojej długości – chyba nieprzypadkowo – nazywane są Sonnenberg.

To, czym dla rowerowych turystów na dole w dolinie jest rozbudowana do poziomu prawdziwej autostrady rowerowej trasa do uzdrowiskowego Merano wzdłuż historycznej Via Claudia Augusta, tym dla nas, miłośników kolarstwa górskiego, jest ta stworzona w 2014 roku Bike Highline: wspaniałe połączenie, które pozwala przekroczyć dolinę Adygi z zachodu na wschód lub odwrotnie – tyle że na wysokości od 1 450 do 1 900 metrów, z panoramicznymi widokami.
Tutaj można organizować rodzinne wycieczki, celebrować przerwy w schroniskach, ale także "połykać kilometry" lub trenować umiejętności techniczne jazdy. Sedno całego projektu tkwi w tym, że z każdej miejscowości w dolinie prowadzi podjazd, w Aschbach jest to również kolejka górska, a miejscami nawet shuttle-service na Highline. Co najważniejsze, z każdej miejscowości prowadzi przynajmniej jeden szlak w dół.

„Każda gmina miała już swoje podjazdy i trasy poprzeczne, aby dotrzeć do hal i prowadzić gospodarkę leśną. Trzeba było jedynie stworzyć brakujące krótkie odcinki łączące. Jeśli chodzi o zjazdy, były to istniejące szlaki piesze, które zaadaptowano,” opowiada nam Boris o stosunkowo niewielkim, początkowym nakładzie pracy przy projekcie.
Szlaki zjazdowe, które jako pierwsze zostały oficjalnie oznakowane, to Lupo-Trail (S1-S2), Fontana-Trail (S3), Ötzi-Trail (S3) i Stuanbruch-Trail (S3). Ze względu na ogromny sukces i popularność, projekt jest od pewnego czasu rozwijany.

Osiągnęliśmy siodło na Rauhen Bühel, najwyższy punkt naszej dzisiejszej trasy, dokładnie na wysokości 2000 metrów. Od momentu wyruszenia ze stacji górnej kolejki Aschbachbahn nasza jazda przypominała spokojną, niemal medytacyjną podróż przez idylliczne życie wiejskie – spokojnie pasące się zwierzęta, strzelisty kościółek, starannie odrestaurowane domy –, bogato kwitnące górskie łąki i bujnie rosnącą zieleń. Jednak tutaj, na Nörderberg, krajobraz wyraźnie zmienia swoje oblicze.
Drzewa, dumne, zdrowe świerki i porostami obwieszone limby, ostatecznie ustąpiły miejsca rodzajowi wysokogórskiego torfowiska. Mgła mistycznie unosi się nad pojedynczymi głazami rozrzuconymi w bagnistej trawie. Róże alpejskie i goryczki dzielnie stawiają czoła zimnemu wiatrowi.

Boris opowiada nam historie o zapierającym dech w piersiach panoramie na Texelgruppe, Ortler, Dolomity, Schlern. Mógłby równie dobrze wspominać o Wezuwiuszu czy Kilimandżaro. Widoczność sięga ledwie na tyle, by dostrzec pierwsze metry nadchodzącego szlaku pieszych. Poza tym wszystko jest szare i pozostaje kwestią wyobraźni: piaszczysta plaża, ognisko – przyjmiemy każdy obraz, który daje ciepło.
Sześć stopni powyżej zera. Teraz, gdy zaczynamy zjeżdżać w dół i nie powinno być już zimniej, zaryzykowałem spojrzenie na wskaźnik temperatury na urządzeniu GPS. Zgrabiałymi palcami obejmuję kierownicę i hamulce, choć nie najlepiej mi to wychodzi. Sprytny ten, kto nie zostawił swoich grubych rękawiczek w hotelowym pokoju z powodu (zbyt) optymistycznego błędnego osądu!

Już przed naszym wyjazdem późnym rankiem, założyciel Bikehotels Südtirol dał nam krótki wgląd w najnowsze, specyficzne dla MTB, zmiany w jego rodzinnej gminie. Kto widział, co wykształcony prawnik zrobił z Tyrolem od czasu przejęcia rodzinnego hotelu 15 lat temu, mógł już wtedy przypuszczać: tam, gdzie Boris się angażuje, nie ma półśrodków.
I rzeczywiście: Ledwo przejechaliśmy przez kościółek Vigilius i Schwarze Lacke, dwa z najbardziej znanych punktów rezerwatu przyrody na Vigiljoch, oraz korzeniasty skrót do platformy widokowej na Glaubensweg wysoko nad Merano, docierając do szlaku Stuanbruch-Trail, zaczyna się wiele nowego i pięknego.

W górnej części tego klasyka Highline na rowerze, pod nadzorem lokalnych budowniczych tras z F-Tech, m.in. włoskiego oddziału Velosolutions, intensywnie budowano. Niesamowicie gładkie, starannie ukształtowane zakręty ułatwiają nam mentalne przejście od alpejskich szlaków współdzielonych lub szerokich leśnych dróg do sztucznie wygenerowanego flow.
Wkrótce ofertę wzbogacają double i table, a mimo że podłoże jest jeszcze trochę miękkie, bo dopiero kilka tygodni temu porządnie się rozmroziło, to nawet zdecydowani przeciwnicy skoków, tacy jak my, od czasu do czasu z lekkim, rozbawionym uśmiechem na ustach delikatnie się unoszą.

Jak dziewicze - a przez to jeszcze nie w pełni zarośnięte - jest to wszystko, uświadamiamy sobie dopiero, gdy miejscowy Boris, po zbyt wolnym podejściu do kicker'a, z hukiem ląduje na płaskim.
„Przepraszam, nigdy wcześniej tego nie jechałem”, uśmiecha się przepraszająco w kierunku Lukasa, który zrobił dokładnie to samo, podążając za nim.

"Mah, to są temperatury jak pod koniec października!" Zziębnięty Hannes klepie się po ramionach, udach i brzuchu. Zziębnięty i prawie trochę zirytowany. W końcu jesteśmy właśnie na jego ulubionym szlaku; ale pogoda utrudnia cieszenie się nim w pełni.
Zmiana scenerii. Znajdujemy się 20 kilometrów dalej na zachód i stoimy gdzieś w górnej jednej trzeciej Barbarossa Trails. Kolej Vinschger szybko i wygodnie dowiozła nas do Latsch, a wyciąg krzesełkowy Tarscher Alm powoli, bardzo powoli wzniósł nas 700 metrów wysokości do początku szlaku wysoko nad Latsch i Kastelbell.

Na pośrednich 600 metrach wysokości, które pokonaliśmy pedałując przez Raminiwaal i Obermühlweg, nie tylko podziwialiśmy z góry geometryczną precyzję uprawy jabłek w dolinie Vinschgau; z bliska zachwycaliśmy się dawnymi kanałami nawadniającymi, dziś starannie ozdobionymi drewnianymi figurkami i wodnymi grami; oraz dowiedzieliśmy się szczegółów o odmianach i plonach (ponad 300 000 ton rocznie!).
Tam również Hannes Pirhofer, młodszy szef renomowanego hotelu sportowego i wellness Jagdhof w Latsch, okazał się przewodnikiem o dość niezwykłej historii. Przez długi czas opierał się ojcowskiej pasji, ale 28-letni fan samochodów sportowych zaczął jeździć na rowerze górskim dopiero w czasie pandemii koronawirusa.

Wystarczyły nam pierwsze zakręty, skoki i fale na Barbarossa-Trail, ocenionym na S2, aby ze zdumieniem stwierdzić: Młody człowiek najwyraźniej przez ćwierć wieku uparcie ignorował prawdziwy talent.
Ponadto Hannes, podobnie jak my wczoraj, najwyraźniej nie potraktował poważnie prognoz temperatury dla wysokości 2000 m n.p.m. W rezultacie teraz marznie.
Choć mamy tym razem grubsze rękawice i ochraniacze pełniące rolę quasi-opasek na kolana, ledwo możemy się przyznać: raz jeszcze także my marzniemy. Bo na solidne 18 minut podstawowo-romantycznego wjazdu wyciągiem krzesełkowym na Tarscher Alm przydałaby się porządna zimowa kurtka.

Spośród wielu różnorodnych szlaków, które mają swój początek dla shuttle, kolejek linowych lub podjazdów po północnej i południowej stronie Adygi w rowerowym hotspotie Latsch, Barbarossa-Trail jest najnowszym. Zbudowany w 2019 roku przez człowieka z rudą brodą, lokalny sadownik i budowniczy tras Gabriel Tappeiner, wraz ze swoimi „Traildoctors”, zrealizował tutaj coś, co można najlepiej opisać jako alpejski flow.
Na długości ponad czterech kilometrów i 700 metrów przewyższenia, stosunkowo naturalna ścieżka wije się przez las, ale także otwarte przestrzenie, prowadząc z powrotem do dolnej stacji wyciągu krzesełkowego. Szczególnie na początku trasa wzbogacona jest o zabawne progi, małe dropy, fale i strome zakręty o różnych wysokościach i promieniach. Jednocześnie zaskakuje jednak również polami kamieni, korzennymi progami, nagłymi zmianami kierunku lub – z powodu obfitych opadów deszczu w ostatnich tygodniach – głębokimi kałużami.

Podsumowanie: Kto mimo pozornie prostszego charakteru trasy pozostaje zawsze gotowy do reakcji, ten znajdzie prawdziwą przyjemność w tej różnorodnej kombinacji band, trików, trawersów, stromych odcinków, nierównych ścieżek, sekcji flow, leśnych dróg, a nawet drewnianych konstrukcji.
A komu przy wejściu na trasę, tuż poniżej Tarscher Alm, było jeszcze zimno, temu zrobi się najpóźniej w drugiej połowie trasy ciepło.

Szkoda tylko, że Nörderberg podczas naszego drugiego wjazdu wyciągiem ostatecznie znika w szarej mgle deszczu. A także położony naprzeciwko Sonnenberg, o ile możemy go dostrzec w zarysach, w żadnym wypadku nie oddaje swojej nazwy.
W niemal całkowitej bieli wspinamy się w górę. Gdyby nie przytłumione przez chmury dzwonki krów, które zapowiadały bliskość alpejskiej hali, z łatwością przegapilibyśmy miejsce wysiadania.
„W kierunku Latscher Alm!” – natychmiast wyznacza kierunek Hannes. Chętnie za nim podążamy.

Oficjalnie te dwa zaadaptowane szlaki turystyczne również są sklasyfikowane jako średnio trudne singletracki. Naszym zdaniem: ze względu na swoją miejscami dużą stromiznę, liczne długie sekwencje schodów, eksponowane odcinki trasy oraz skalisto-korzenne pułapki, ten duet zdecydowanie zasługiwałby na S3.
Może jednak szlak wydaje się nieco zniszczony, ponieważ niedawno około 300 rowerzystów biorących udział w Specialized Chili Enduro Series przejechało tędy w deszczowych warunkach.