Fietstochten rond Graz: Schöckl, Semriach en omgeving

De Lurhexe kijkt nogal nors naar ons neer. Geen wonder ook. "Kakaoceremonie; de laatsten kwamen pas ver na middernacht naar buiten", vertelt Andreas Schinnerl, grottleider in de vijfde generatie, over het meditatieve gebeuren van de afgelopen nacht.
Waarschijnlijk mist de heks gewoon wat slaap. En dat Andreas, om onze aandacht op haar te vestigen, met de lichtbundel van zijn zaklamp over haar grimig naar voren gestoken kin en haar lange neus strijkt, ja zelfs recht in haar diepliggende ogen schijnt, zal de zaak vermoedelijk niet beter maken.
De man rechts van haar daarentegen lijkt tamelijk stoïcijns. Met het blik nederig neergeslagen, het hoofd gedwee gebogen en gezegend met een krullenkapsel dat ook een doornenkroon zou kunnen zijn, doet hij denken aan die Joodse rondtrekkende prediker die Pontius Pilatus ooit aan het kruis liet nagelen.

Het kwijlende vrouwtje en het Christus-dubbel achter ons latend, klimmen we verder de treden van de Bärengrotte op, totdat we bij een afslag komen. Rechts gaat het verder naar de grote Dom, van links zullen we later terugkomen.
Luchtvochtigheid: 97 procent, temperatuur: net geen tien graden. Dat buiten de laatste dagen van de kalenderzomer hun naam alle eer aandoen, is hier binnen onder 50 tot 120 meter gesteentelaag niet te voelen.
We zijn in de Lurgrotte Semriach, ongeveer 25 kilometer ten noorden van Graz, onderdeel van de Erlebnisregion Graz. Tussen ons en de deelstaathoofdstad van Stiermarken ligt eigenlijk alleen de Schöckl. En dit prachtige ondergrondse druipsteengebied, dat het grondwater en de Lurbach in het grottenrijke karst van Tanneben hebben getoverd.

Helemaal anders, maar niet minder innemend, toont de Schöcklkalk zich even later aan ons aan de als het ware andere kant van de aarde, aan het oppervlak van het Grazer Bergland.
Fluweelgroene weiden bedekken de lieflijk golvende heuvels, diepgroene bossen sieren de hellingen van de steilere bergflanken. Eerste gele bladeren en rode druivenranken vlekken veelbelovend het idyllische beeld, en bontgevlekte koeien grazen zalig het naderende najaar in.
Dat de Stiermarkse deelstaathoofdstad met haar drukke bedrijvigheid, levendige culturele leven en bijbehorende verkeersdrukte geen tien, twintig autominuten verderop ligt: je zou het nauwelijks geloven wanneer je over de uitlopers en langs de noord- en zuidhangen van de Schöckl op eenzame wegen fietst en je blik laat glijden over de lieflijke dorpen, sappige hoogstamboomgaarden, agrarische structuren en verder weg gelegen bergen.

Direct vanaf de ingang van de grot vertrekken we op de eerste dag, na de ijzige tocht door het binnenste van de aarde blij met de nazomerse warmte en de beginklim omhoog naar Semriach. Een goede 30 kilometer en 700 hoogtemeters zouden na de aanreis en het grottenbezoek voldoende moeten zijn.
Zodra we de dorpskern met het mooie hoofdplein gepasseerd hebben, waar je bij terugkomst beslist een pauze met koffie, ijs of Krapfen moet nemen, komen jeugdherinneringen boven: net als vroeger nodigt Piet Hoyos ook nu aan de oostelijke rand van het dorp op zijn traditionele IJslandse paardenhoeve uit, om je op de vriendelijk-ruige vijfgangers te verlustigen in het geluk op aarde.

Het enige wat hier boven vrijwel niet voorkomt, zijn motorvoertuigen. Waarschijnlijk een van de redenen waarom we bij lange na niet de enige wielrenners zijn die de zonnige middag benutten voor een rondje door het Grazer Bergland. Vooral op de racefiets komen ons steeds weer solorijders, stelletjes en zelfs hele groepen tegemoet.
Vanaf de Jägerwirt gaan we 100 hoogtemeters lager verder, met de Schöckl steeds in onze rug, door sfeervolle dorpjes, gemaaide weilanden, herkauwend weidevee links en rechts. Soms waan je je op het hoogplateau alsof je op een alm bent of op z'n minst in een bergboerengebied, dan weer getuigen de gehuchten en steeds opnieuw het uitzicht op Semriach dat er beslist leven is buiten de koeienhouderij en landbouw.
Rechbergdorf markeert het punt waar we zowel nogmaals onze koers als onze snelheid veranderen. Zuidwestwaarts trappen we vlot naar beneden het dal in van de Lurbach, die hier uit talrijke andere stroompjes wordt gevoed, en daarna nog slechts met een korte tegenklim rond de Eichberg.

Over de Lurbach gesproken: Hij verdwijnt geenszins, zoals het Stierse dialect ooit suggereerde, kort na zijn intrede in de grot 'verloren, verlorn, verlurn'. Veel eerder verdwijnt hij ongeveer 72 uur in de diepten van de Tanneben, om vervolgens aan het andere uiteinde van de grot, nabij de ingang Peggau, bij de Hammerbachbron weer aan het daglicht te verschijnen.
Bij hoogwater kiest de beek daarentegen een andere, veel snellere route en heeft hij slechts 12 uur nodig om door het karstmassief te razen. Op door mensen gemaakte zaken neemt hij daarbij geen acht: zo stonden bijvoorbeeld bij de watersnood van 1975 niet alleen de bar- en kassaruimte van de familie Schinnerl tot aan het plafond onder water. De woeste oerkracht rukte ook alle wandelpaden en voorzieningen, die tot dan toe een begeleide doortocht door de druipsteengrot naar Peggau en terug mogelijk hadden gemaakt, met zich mee.

Veel rustiger dan het tafereel op de tweede dag van ons Graz-weekend in die juli, vijftig jaar geleden: al vroeg verwarmt de zon ons terwijl we onze spullen op de parkeerplaats van de Schöckl-kabelbaan in St. Radegund bij elkaar zoeken. Van regen is, als je naar de lucht en de weersvoorspelling kijkt, geen spoor te bekennen, en het resultaat van onze routeplanning van de avond ervoor belooft een afwisselende mix van een pittige klim naar de top en een vlot rollende verkenning van het gebied tussen de Schöckl en Graz.
Met de beste wensen van de vriendelijke gastheren hebben we na een heerlijk ontbijt in het Semriacherhof onze tassen gepakt en zijn we om de Kalkstock heen naar de andere, de eigenlijke huisbergzijde van de Schöckl gereden.

De hoofdstad van de deelstaat ligt hier slechts een steenworp vandaan, en wij kennen deze plek, deze helling al lang als start-/finishgebied oftewel speelterrein van de Schöckl Trail Area, locatie van menig legendarische downhillrace of ook oefenterrein voor rijtechniektrainingen en freeride-camps.
Een "motoriekpark voor iedereen" biedt expliciet ook mensen in een rolstoel bij het bergstation van de jaarrond rijdende kabelbaan geschikte trainingsstations, en wie niet met de MTB, te voet of met de gondel naar beneden wil, kan als alternatief de zomerrodelbaan genaamd "Hexenexpress" nemen.

Toegegeven: niet zo ontspannend als naar druipstenen kijken terwijl ze groeien. De stalactieten en stalagmieten van de Lurgrotte groeien immers jaarlijks slechts met ongeveer de grootte van een speldenkop (!).
Er is niets indrukwekkenders dan voor de zogenaamde „Riesen“ te staan. Deze kolos van 40 ton is 13 meter hoog, in omtrek meet hij negen meter. Daarmee geldt hij als de grootste vrijhangende druipsteen ter wereld. Duidelijker kun je de tijdspanne van miljoenen jaren en het daaraan vergeleken zo nietige, nauwelijks langer dan een oogwenk durende bestaan van de mens in dit decor niet illustreren.

Zouden we ons op onze tweede ronden ook maar met een speldenkop-grootte per bijvoorbeeld uur voortbewegen, zouden we in dit leven waarschijnlijk niet meer terugkomen. Op onze individuele mix van Gipfelsturm en verkürzte Schöcklland Tour met enkele Panorama Tour-insluitsels komen we echter op zo'n 50 kilometer en 1.400 hoogtemeters.
Dankzij smalle banden, sportieve versnellingen en slanke sturen maken we echter duidelijk sneller meters — ook toen we van de nog tamelijk zachte Ehrenfelsstraße de met grind bedekte Waldtoniweg ingingen en daarmee in echte hillclimb-modus schakelden om het alpine uitstapje van Graz te veroveren.

In hoeverre de Schöckl Gipfelsturm, zoals bekend ook deel van de marathonserie Mountainbike Challenge, daadwerkelijk geschikt is voor gravelbikes, hadden we van tevoren betwijfeld. Immers het rammelt op de weg naar boven, vooral in het middendeel, behoorlijk, wat op z'n laatst naar beneden spannend tot moeizaam kan worden voor mens en materiaal.
En inderdaad stroomt daar, waar ook de legendarische testbaan van Magna voor de Mercedes G-Klasse loopt, menig zweetdruppel bergop, terwijl bergaf polsen en banden oproepen tot vooruitziende lijnkeuze. Maar het fantastische uitzicht maakt veel goed, en alsof om het weer goed te maken ligt er halverwege nog eens glad, materiaalvriendelijk asfalt.

We hebben niet veel geluk met het uitzicht, maar des te meer met de keuze voor onze rustplaats: de Halterhütte wint het onder de vele toegewijde rustplekken op de top dankzij haar rustieke charme en haar wat afgezonderde ligging. En de uitbaters trakteren ons op het heerlijkste paddenstoelengoulash, Kaiserschmarrn, plaattaart en kaasbrood.

De bewoners van de Lurgrotte zijn daar een stuk minder veeleisend. De door de beek aangevoerde sporen en zaden hebben voldoende aan de minimale lichtschijn die via de rondleidingen de ondergrondse kosmos binnendringt, om te ontkiemen en te spruiten. De honderden vleermuizen die van november tot maart in het grotinterieur verblijven, houden winterslaap en hebben dus eigenlijk niets nodig behalve lucht en rust. En zelfs de reusachtige grotberen, waarvan botten en tanden in de grot zijn gevonden, voedden zich uitsluitend met planten. Overigens hebben deze ijstijdse mega-beertjes nooit daadwerkelijk in de voor hen te kleine Lurgrotte gewoond; het water heeft hun stoffelijke resten naar binnen vervoerd.

Dit alles en meer leren we tijdens de ongeveer zeventig minuten durende groepsrondleiding die familie Schinnerl regelmatig in de Lurgrotte Semriach aanbiedt, en die bedrijfsleider Andreas vult met een onderhoudende mix van natuurkennis, kleine grapjes en voelbaar enthousiasme voor "zijn" grot.
Er valt nog veel meer te ontdekken. In het kader van circa vier uur durende avonturentours, die ook kruipgedeelten bevatten, dringt men bijvoorbeeld door tot ongeveer het midden van de ondergrondse gangen. Wie kinderen daarentegen een speciaal belevenis wil bieden, stuurt ze op schatzoektocht in het binnenste van de berg.

We plakken er intussen nog een belevenis aan vast en maken na de beklimming een 30 km-lus in het geleidelijk vlakker wordende land tussen de Schöckl en Graz: via de Römerweg en de Schöcklbach omlaag naar Weinitzen, dan via Nadischhöhe en Eidexberg oostwaarts, en vervolgens langs Kumberg en Willersdorf terug naar St. Radegund.
Het heeft hier eerder de sfeer van een forenzengordel dan van een recreatiegebied. Maar opnieuw betovert het landschap ons met zijn charme, zijn groenaandeel en het grootschalige ontbreken van bouwmisstanden; des te meer naarmate de ronde consequent nauwelijks bereden zijwegen pakt, schilderachtige cultuurlandschappen doorkruist of echte krachtplekken bij uitzichtbankjes en natuurmonumenten passeert.

Alleen rond Kumberg vertroebelen even de B72, bijbehorende supermarkten en wasstraten het plaatje. Maar die bezorgdheid duurt maar kort en heeft ook zijn goede kant: waar dichtere beschaving, daar genoeg mensen om voorzieningen zoals de Well Welt Kumberg — een idyllisch zwemmeer met camping — te exploiteren.
En nauwelijks hebben we ons, met enige moeite, weer naar een eenzamer gebied omhoog gewerkt, is opnieuw alles daar wat we de afgelopen uren en dagen zo zijn gaan waarderen: de indrukwekkende vergezichten en blik in de diepte, de keurig gerestaureerde huisjes, de prachtig aangelegde groentebedden en verrukkelijk smakende appels (voor het protocol: we hebben uitsluitend gevallen fruit geproefd), de ongestoord vrijlopende kippen, en hier en daar koeien.

In de Lurgrotte is het overigens nauwelijks minder afwisselend: daar tekenen zich in het licht van talloze LED-lampjes een bijenkorf en een klok, tweelingen en een dennenbos, spaghetti, allerlei gebitten, een scheve toren enz. uit de duisternis.
Misschien, zo onze overweging tenslotte, kijkt de Lurhexe daarom zo nors, omdat ze zelf als versteend in haar rotswand gehurkt zit en weet dat ze al die pracht nooit te zien zal krijgen?